اهداف و چشم انداز

اهداف، چشم‌انداز و محورهای علمی فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی

۱. چشم‌انداز

مرجعیت علمی در تبیین، تحلیل و توسعه دانش مربوط به انقلاب اسلامی، اندیشه سیاسی و اجتماعی بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران، تحولات نظام جمهوری اسلامی و آینده‌پژوهی انقلاب اسلامی در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی.

۲. مأموریت

فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی با هدف تولید و انتشار دانش تخصصی، بومی و میان‌رشته‌ای در حوزه انقلاب اسلامی، به بررسی مبانی فکری، زمینه‌های شکل‌گیری، فرایند پیروزی، نظام سیاسی برآمده از انقلاب، دستاوردها، آسیب‌ها، چالش‌ها و افق‌های پیش‌روی آن می‌پردازد.

این فصلنامه با بهره‌گیری از روش‌های علمی و رویکردهای تاریخی، سیاسی، جامعه‌شناختی، فرهنگی، اقتصادی و تمدنی، زمینه گفت‌وگوی علمی میان پژوهشگران و مراکز دانشگاهی و حوزوی را فراهم می‌کند.

۳. اهداف عینی

  • شناخت، تبیین و تحلیل مبانی دینی، فکری،

  • شناخت، تبیین و تحلیل مبانی دینی، فکری، فرهنگی‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی.

  • تحلیل اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب اسلامی در ارتباط با انقلاب، نظام اسلامی و جامعه اسلامی.

  • تولید و توسعه نظریه‌ها و مفاهیم بومی در حوزه مطالعات انقلاب اسلامی.

  • بررسی فرایند استقرار، تثبیت و تحول نظام جمهوری اسلامی ایران.

  • تحلیل دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزه‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، علمی و بین‌المللی.

  • شناسایی آسیب‌ها، چالش‌ها، تهدیدها و فرصت‌های پیش‌روی انقلاب اسلامی.

  • مطالعه نقش مردم، نخبگان، روحانیت، جوانان، زنان، اقوام و گروه‌های اجتماعی در فرایند انقلاب و تداوم آن.

  • بررسی رابطه انقلاب اسلامی با مردم‌سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادی، استقلال و پیشرفت.

  • مطالعه تطبیقی انقلاب اسلامی با سایر انقلاب‌ها و جنبش‌های اجتماعی معاصر.

  • بررسی تأثیر انقلاب اسلامی بر جهان اسلام، جنبش‌های آزادی‌بخش و نظام بین‌الملل.

  • فراهم کردن زمینه علمی برای سیاست‌گذاری، تصمیم‌سازی و حل مسائل مرتبط با انقلاب اسلامی.

  • تقویت ارتباط میان استادان، پژوهشگران، دانشجویان، مراکز دانشگاهی و نهادهای علمی و فرهنگی.

  • حمایت از پژوهش‌های مسئله‌محور، میان‌رشته‌ای، کاربردی و آینده‌نگر در حوزه انقلاب اسلامی.

  • تقویت ادبیات علمی و روش‌شناختی مطالعات انقلاب اسلامی در داخل و خارج از کشور.

۴. مخاطبان هدف

  • استادان و پژوهشگران حوزه‌های علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، تاریخ، مطالعات انقلاب، مطالعات اسلامی، فرهنگ و ارتباطات.
  • دانشجویان دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری رشته‌های مرتبط.
  • مراکز پژوهشی، دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه و نهادهای علمی و فرهنگی.
  • سیاست‌گذاران و مدیران حوزه‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی.
  • پژوهشگران و مراکز مطالعاتی مرتبط با انقلاب‌ها، جنبش‌های اجتماعی و تحولات جهان اسلام.
  • نهادهای فعال در حوزه گفتمان انقلاب اسلامی و تمدن نوین اسلامی.
  • پژوهشگران ایرانی و بین‌المللی علاقه‌مند به مطالعه انقلاب اسلامی و پیامدهای آن.

۵. ارزش‌های علمی و حرفه‌ای

اصالت و استقلال علمی

تأکید بر تولید پژوهش‌های اصیل، نوآورانه و مستقل در حوزه مطالعات انقلاب اسلامی.

روش‌مندی و علم‌محوری

رعایت اصول روش تحقیق، استناد علمی، داوری تخصصی، نقدپذیری و استانداردهای اخلاق پژوهش.

رویکرد بومی و‌محور

ور

توجه به مسائل واقعی جامعه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فکری، تاریخی و فرهنگی ایران و جهان اسلام.

جامع‌نگری و میان‌رشته‌ای بودن

استفاده از دستاوردهای رشته‌های مختلف برای فهم چندبعدی انقلاب اسلامی و تحولات پس از آن.

عدالت‌محوری و مردم‌مداری

توجه به آرمان‌های عدالت، کرامت انسانی، مشارکت عمومی، استقلال، آزادی و پیشرفت در چارچوب اندیشه انقلاب اسلامی.

نقد علمی و گفت‌وگوی سازنده

فراهم کردن زمینه نقد منصفانه، گفت‌وگوی علمی و بررسی دیدگاه‌های مختلف درباره انقلاب اسلامی.

آینده‌نگری

توجه به روندهای نوظهور، تحولات نسلی، فناوری‌های جدید، تغییرات اجتماعی و آینده نظام جمهوری اسلامی.

مسئولیت اجتماعی

تلاش برای پیوند دادن پژوهش‌های علمی با نیازهای جامعه و مسائل اساسی کشور.

۶…

۶. محورهای اصلی و فرعی فصلنامه

الف) مبانی نظری و فکری انقلاب اسلامی

  • مفهوم‌شناسی انقلاب اسلامی
  • مبانی توحیدی، قرآنی و فقهی انقلاب اسلامی
  • انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی و فلسفه سیاسی انقلاب اسلامی
  • نسبت دین، سیاست و انقلاب
  • انقلاب اسلامی و نظریه‌های انقلاب
  • تفاوت انقلاب اسلامی با انقلاب‌های سیاسی و اجتماعی معاصر
  • جایگاه عدالت، آزادی، استقلال و مردم‌سالاری در اندیشه انقلاب اسلامی
  • نسبت آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی در انقلاب اسلامی

ب) ریشه‌ها و زمینه‌های شکل‌گیری انقلاب اسلامی

  • وضعیت سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی ایران پیش از انقلاب
  • نقش استعمار، استبداد و وابستگی در شکل‌گیری نارضایتی عمومی
  • تحولات فکری و اجتماعی دهه‌های پیش از انقلاب
  • نقش روحانیت، حوزه‌های علمیه و نخبگان دینی
  • نقش مردم و گروه‌های اجتماعی در شکل‌گیری انقلاب
  • نقش مردم و گروه‌های اجتماعی در شکل‌گیری انقلاب
  • نهضت‌هاییع در گفتمان انقلاب اسلامی
  • بررسی تاریخی قیام پانزده خرداد و تحولات منتهی به انقلاب

ج) رهبری و اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)

  • مبانی اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)
  • ولایت فقیه و حکومت اسلامی
  • نسبت جمهوریت و اسلامیت
  • جایگاه مردم در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)
  • آزادی، عدالت و استقلال در اندیشه امام خمینی(ره)
  • سیاست خارجی و صدور پیام انقلاب
  • گفتمان مستضعفان و مبارزه با سلطه
  • نقش رهبری امام خمینی(ره) در پیروزی و تثبیت انقلاب اسلامی

د) انقلاب اسلامی و تأسیس نظام جمهوری اسلامی

  • فرایند شکل‌گیری جمهوری اسلامی
  • همه‌پرسی، قانون اساسی و نهادهای نظام سیاسی
  • رابطه انقلاب و دولت
  • فرایند دولت‌سازی و نظام‌سازی پس از انقلاب
  • نهادهای انقلابی و نقش آن‌ها در تثبیت نظام
  • تحولات سیاسی و اجتماعی جمهوری اسلامی
  • رابطه مردم و حاکمیت
  • مشارکت سیاسی، انتخابات و رقابت‌های سیاسی
  • تحزب، نخبگان و گروه‌های اجتماعی در جمهوری اسلامی

هـ) دستاوردهای انقلاب اسلامی

  • دستاوردهای سیاسی و حاکمیتی
  • استقلال سیاسی و تقویت هویت ملی
  • دستاوردهای علمی و فناوری
  • توسعه آموزش عالی و گسترش سواد
  • تحول در مشارکت سیاسی و اجتماعی
  • نقش‌آفرینی زنان و جوانان
  • عدالت اجتماعی و محرومیت‌زدایی
  • توسعه زیرساخت‌ها و خدمات عمومی
  • دستاوردهای فرهنگی و هویتی
  • پیشرفت‌های دفاعی و امنیتی
  • ظرفیت‌های تمدنی و منطقه‌ای انقلاب اسلامی

و) آسیب‌شناسی و چالش‌های انقلاب اسلامی

  • فاصله میان آرمان‌ها و واقعیت‌های اجتماعی
  • آسیب‌های مدیریتی و نهادی
  • فساد، تبعیض و بی‌عدالتی
  • کاهش سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی
  • شکاف نسلی و تغییرات ارزشی
  • چالش‌های اقتصادی و معیشتی
  • ناکارآمدی اداری و مدیریتی
  • آسیب‌های فرهنگی و رسانه‌ای
  • تحریم‌ها و فشارهای خارجی
  • جنگ نرم، عملیات روانی و جنگ شناختی
  • چالش‌های مشارکت سیاسی
  • نسبت انقلاب اسلامی با تحولات سبک زندگی

ز) انقلاب اسلامی و جامعه

  • جامعه‌پذیری سیاسی در جمهوری اسلامی
  • سرمایه اجتماعی و انسجام ملی
  • هویت ایرانی، اسلامی و انقلابی
  • نقش خانواده، آموزش و رسانه در انتقال ارزش‌های انقلاب
  • جوانان و آینده انقلاب اسلامی
  • زنان و مشارکت اجتماعی و سیاسی
  • اقوام، مذاهب و وحدت ملی
  • جنبش‌های اجتماعی و مطالبات عمومی
  • فرهنگ عمومی و سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی
  • عدالت اجتماعی و توسعه متوازن

ح) انقلاب اسلامی و جهان اسلام

  • تأثیر انقلاب اسلامی بر

  • تأثیر انقلاب اسلامی بر جنبش‌های اسلامی

  • انقلاب اسلامی و بین و گفتمان مقاومت

  • وحدت اسلامی و تقریب مذاهب

  • انقلاب اسلامی و تحولات منطقه‌ای

  • روابط جمهوری اسلامی با کشورهای اسلامی

  • نقش انقلاب اسلامی در تحولات غرب آسیا

  • دیپلماسی عمومی و قدرت نرم جمهوری اسلامی

  • انقلاب اسلامی و مسئله استعمار و سلطه جهانی

ط) انقلاب اسلامی و نظام بین‌الملل

  • انقلاب اسلامی و نظم جهانی
  • سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران
  • استقلال‌طلبی و نفی سلطه
  • روابط ایران با قدرت‌های بزرگ
  • تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی
  • انقلاب اسلامی و حقوق بین‌الملل
  • قدرت نرم و دیپلماسی فرهنگی
  • رسانه‌های جهانی و بازنمایی انقلاب اسلامی
  • ایران‌هراسی و اسلام‌هراسی
  • انقلاب اسلامی و شکل‌گیری نظم نوین بین‌المللی

ی) آینده‌پژوهی و تمدن نوین اسلامی

  • آینده انقلاب اسلامی
  • بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی
  • تمدن نوین اسلامی
  • جامعه‌پردازی و دولت‌سازی اسلامی
  • نقش علم و فناوری در آینده انقلاب
  • حکمرانی نوین و تحول نهادی
  • جوانان و نسل آینده انقلاب
  • تحولات جمعیتی، فرهنگی و اجتماعی
  • فناوری‌های نوین و آینده سیاست
  • سناریوهای آینده جمهوری اسلامی
  • فرصت‌ها و تهدیدهای پیش‌روی انقلاب اسلامی

محورهای فرعی پیشنهادی

  • انقلاب اسلامی و اندیشه‌های شهید مطهری، شهید بهشتی و دیگر متفکران انقلاب.
  • انقلاب اسلامی و فرهنگ عاشورا.
  • نقش مساجد، هیئت‌ها و نهادهای دینی در پیروزی انقلاب.
  • انقلاب اسلامی و رسانه‌های جمعی.
  • انقلاب اسلامی و فضای مجازی.
  • انقلاب اسلامی و هنر و ادبیات.
  • انقلاب اسلامی و اقتصاد مقاومتی.
  • انقلاب اسلامی و عدالت آموزشی.
  • انقلاب اسلامی و محیط زیست.
  • انقلاب اسلامی و حقوق شهروندی.
  • انقلاب اسلامی و حکمرانی مطلوب.
  • انقلاب اسلامی و امنیت ملی.
  • انقلاب اسلامی و دفاع مقدس.
  • انقلاب اسلامی و الگوی پیشرفت ایرانی ـ اسلامی.
  • انقلاب اسلامی و دانشگاه.
  • انقلاب اسلامی و حوزه‌های علمیه.
  • انقلاب اسلامی و نخبگان.
  • انقلاب اسلامی و مشارکت سیاسی زنان.
  • انقلاب اسلامی و تحولات روستایی و شهری.
  • انقلاب اسلامی و سیاست‌گذاری فرهنگی.
  • انقلاب اسلامی و دیپلماسی علمی.
  • مطالعات تطبیقی انقلاب اسلامی با انقلاب‌های فرانسه، روسیه، چین و سایر انقلاب‌ها.
  • مطالعات نسلی درباره نگرش جوانان به انقلاب اسلامی.
  • بازنمایی انقلاب اسلامی در رسانه‌های داخلی و خارجی.
  • مطالعات اسنادی، تاریخ شفاهی و خاطرات انقلاب اسلامی.
  • روش‌شناسی پژوهش در مطالعات انقلاب اسلامی.