فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده یافتن دولتی در طول تاریخ بدون هیچ‌گونه مداخله در اقتصاد، احتمالا وظیفه دشواری را برعهده پژوهشگر خواهد گذاشت. درواقع همه دولت‌ها به اقتصاد ورود می‌کنند و آنچه ماهیت آنها را متمایز می‌سازد، نه نفس ورود به اقتصاد، بلکه میزان»، «روش»ها و «جهت‌گیری» دخالت دولت در اقتصاد (درجهت نفع یا ضرر اقشار و گروه‌های خاص) است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی میزان، روش‌ها و جهت‌گیری دخالت دولت جمهوری اسلامی در اقتصاد طی دهه 1360و بررسی نسبتی است که با نظم بین‌الملل و تغییرات آن برقرار می‌کند. این پژوهش با استفاده از روش مطالعه کتابخانه‌ای و اسنادی، به نتایج زیر دست یافته است: 1- هرچند براساس ارقام سند بودجه می‌توان گفت که به‌طور کلی میزان دخالت دولت در اقتصاد در دهه شصت از دوره قبل و بعد از آن کمتر بوده اما باتوجه به عدم شمولیت سند بودجه، امکان یک قضاوت جامع درمورد میزان دخالت وجود ندارد. 2- در دوره اول دهه شصت، از روش‌هایی برای مداخله در اقتصاد استفاده شده است که ذیل عنوان «عدالت‌محور» و «دولت‌گرا» توصیف می‌شوند درحالی‌که از نیمه دهه و خصوصا در اواخر دهه شصت، از روش‌های موسوم به تعدیل اقتصادی استفاده شده است. 3- درحالی‌که در اوایل دهه تلاش شده تا منافع طبقات محروم و بخش تولیدی لحاظ شود، در اواخر این دهه، سیاست‌های اقتصادی به‌سود بخش مالی و طبقه‌ای از سرمایه‌داران که عمدتا تجاری بودند، تغییر کرد. 4- درمورد نسبت تغییرات مذکور با جامعه جهانی و نظم نوین آن، می‌توان از تعبیر «هماهنگی همراه با مقاومت» استفاده کرد.

چکیده اصلاحات ارضی دردوره‌ی پهلوی دوم به صورت جدی طرح و اجرا شد. مهمترین دلیل برای اجرای اصلاحات ارضی در اکثر نوشتارهای معاصر، عوامل خارجی‌، بهویژه فشارهای آمریکا به دولت ایران ذکر شده است. در این پژوهش از عوامل سیاسی با محوریت شاه به عنوان مساله‌ اصلی در طرح اصلاحات ارضی بحث شده است. با بررسی منابع و کتب مختلف می‌توان نتیجه گرفت، عواملی چون شاه، آمریکا، امینی و ارسنجانی، نقش تعیین کننده‌ای در طرح و اجرای اصلاحات ارضی ایران دهه‌ی ۱۳۴۰ داشتند. اما نکته‌ی مهم و قابل توجه این است که با حذف هر کدام از عوامل یاد شده(به جز شاه)، احتمالا اصلاحات، دیر یا زود توسط شاه به اجرا گذاشته می‌شد. زیرا انجام اصلاحات ارضی برای شاه ایران از هر لحاظ منفعت سیاسی داشت. چون او را شاهی اصلاح طلب و مخالف مالکین بزرگ و طرفدار جمعیت روستایی و حکومتش را حکومتی مدرن و مترقی از سوی قدرت‌های شرق و غرب معرفی می‌کرد.
یافته تحقیق نشان می‌دهد، شاه ایران توانست میوه‌های سیاسی کوتاه مدت از اصلاحات ارضی به دست آورد. لذا عامل اصلی در اجرای اصلاحات، خواست و اراده شاه بود و آمریکا فقط با کمک‌های مالی، نقش حامی را داشته است

چکیده هدف: رهبر انقلاب اسلامی در تمام اسناد بالادستی، سیاست‌های کلی نظام و رهنمودهایشان منبعث از دین اسلام، همواره بر تحقق عدالت در حیات زیسته جمهوری اسلامی ایران تأکید نموده‌اند. از این رو هدف پژوهش حاضر بررسی جایگاه عدالت در منظومه فکری رهبر انقلاب اسلامی است.
روش‌شناسی پژوهش: در پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی توسعه‌ای و با بهره‌گیری از روش اسنادی و همچنین تحلیل محتوای کمی و کیفی (رابطه‌ای) بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در بازه زمانی 1368-1402 و با بهره‌مندی از نرم‌افزار R و SPSS، جهت تنظیم و تحلیل داده‌ها اقدام شده است.
یافته‌ها: بر مبنای تحلیل محتوای بیانات رهبر انقلاب اسلامی در بازه زمانی 1368-1402، تعداد 580 مفهوم مرتبط با عدالت در قالب 18 کلان مفهوم عدالت احصاء گردید که همه مفاهیم دارای ارتباط معنی‌داری با یکدیگر بودند. ایشان ضمن توجه به کاستی‌های وضعیت موجود در تحقق عدالت در جامعه، و علل بروز آن، ویژگی‌های عدالت، جامعه آرمانی، و همچنین راهکارهای عملیاتی عدالت‌محور را در 5 مقوله کلان معرفی کرده، و در پی دستیابی به جامعه عدالت‌محور می‌باشند.
نتیجه‌گیری: رهبر انقلاب اسلامی در قامت یک نظریه‌پرداز، اقدام به طرح‌ریزی نظریه عدالت با بهره‌گیری از مبانی فقهی و آموزه‌های اسلامی کرده اند، و معتقدند که عدالت کامل با اراده الهی و توسط امام معصوم قابل تحقق است. در عین حال در مقام یک رهبر سیاسی به نظریه‌پردازی محدود نمانده، و عدالت نسبی را در جامعه قابل دستیابی می‌دانند و برای آن راهکارها و شیوه‌های اجرایی و عملیاتی پیشنهاد می کنند، و در یک مقوله‌بندی کلان تحقق عدالت را در حوزه‌های مختلف توسط مسئولین و با مشارکت مردم میسر می‌دانند.

چکیده هدف پژوهش حاضرطراحی مدل خط‌مشی گذاری فرهنگی مبتنی برمشارکت حلقه‌های میانی (مطالعه ای در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) در سال 1402 بود.در بخش کیفی با استفاده از روش فراترکیب به شناسایی مؤلفه ها و شاخص ها پرداختیم. تعداد نمونه آماری در این تحقیق عبارت بود از 174 مقاله علمی که از سایت های معتبر داخلی و خارجی انتخاب شدند و نمونه ای به تعداد 74 مقاله به روش سندلوسکی و باروسو انتخاب شدند و با استفاده از گروه کانونی و روش کسپ ارزش حیاتی مقالات معلوم ومولفه ها و شاخص ها تعیین شدند . سپس برای غربالگری با استفاده از روش دلفی از بین جامعه آماری، نمایند گان مجلس ،کمیسیون فرهنگی مجلس، اساتید دانشگاه ومسئولین و متولیان فرهنگ و ارشاد اسلامی تعداد 18 نفر به روش هدفمند در دسترس انتخاب شدند . روش دلفی در دو دور اجرا شد و مولفه ها و شاخص ها جرح و تعدیل شدند . در بخش کمی با استفاده از مدل سازی ساختاری و تفسیری و با استفاده از گروه کانونی به طراحی مدل پرداختیم و علاوه بر سطح بندی مولفه ها نوع مولفه ها نیز معلوم گردید . نتایج شناسایی شاخص ها و مولفه ها در بخش کیفی نشان داد که ، عوامل سیاسی،چابکی خط مشی ها در حوزه تحول فرهنگی،عوامل جغرافیایی،امکانات و موقعیت ،کارکرد های خاص حلقه های میانی ،راهبردهای فرهنگی ،تهدیدات خط مشی فرهنگی،محیط بیرونی عوامل فنی ،سیاستهای کلی دولت ،حلقه های میانی در عرصه فرهنگ،تاثیر پذیری فرهنگ از خط مشی،سرمایه نیروی انسانی،انواع حلقه های میانی و... کارکردهای عام حلقه های میانی درفراترکیب شناسایی شدندو از طریق روش دلفی غربال گری شدند و در نهایت به کمک روش مدلسازی ساختاری تفسیری سطوح هرکدام از متغییر ها معرفی شد.

چکیده الگوی جهاد کبیر یکی از ارزش‌های اسلامی، و بزرگ‌ترین وظیفه دانشگاه تراز گام دوم انقلاب اسلامی است. تعیین جزئیات الگوی جهاد کبیر، مولفه‌ها و شاخص‌ها مرتبط با آن امر مهمی است که باید در نگاهی نظام‌مند به طراحی الگوی جهاد کبیر در دانشگاه تراز گام دوم مبادرت ورزید. بنابراین هدف اصلی در این نوشتار،طراحی و تدوین یک مدل، برای تشریح چگونگی عملیاتی شدن الگوی جهاد کبیر در دانشگاه می‌باشد. بر این اساس، در تجزیه و تحلیل موضوع از روش‌ توصیفی تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای با هدف تبیین و ترسیم ابعاد و مولفه‌های الگوی جهاد کبیر در دانشگاه استفاده شده است. در این راستا نتایج تحقیق حاکی از این است که الگوی جهاد کبیر در دانشگاه تراز گام دوم به دو دسته تصورات و تصدیقات قابل تقسیم است؛ تشریح بعد تصورات موضوع؛ ناظر بر چیستی و ماهیت جهاد کبیر، الگو و دانشگاه، و بعد تصدیقات ناظر بر، سه متغیر «بینشی، گرایشی و کنشی» است. در بعد بینشی مولفه‌های خدامحوری، ولایت‌مداری، معادباوری و در بعد گرایشی مولفه‌های کرامت، آزادی و اختیار انسان و در بعد کنشی یا رفتاری تبعیت نکردن از دشمن و امربه معروف ونهی از منکر، ترسیم و تبیین شده است.

چکیده سعادت طلبی و دستیابی به حیات طیبه از جمله مسائل فطری انسان ها بوده و لذا هر نظام و مکتب فکری بسته به ایدئولوژی خود، فارغ از مشروعیت ساختار فکری و سیاسی خود به دنبال تحقق آن است نظام و حکومت اسلامی نیز از این نظر مستثنی از دیگر نظام های سیاسی نیست نوشتار پیش رو با روش توصیفی و تحلیلی به تبیین مؤلفه های بستر ساز تحقق حیات طیبه در نظام و حکومت اسلامی البته با نگاهی به سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و ارزیابی آن در منظومه فکری آیت الله خامنه ‌ای اختصاص یافت و مشخص گردید که فراید تحقق و دستیابی به حیات طیبه چند وجهی و چند ساحتی بوده و بدون در نظر گرفتن ساحت های اعتقادی ؛ عبادی و اخلاقی ؛ سیاسی و اجتماعی ؛ علمی و فناوری ؛ اقتصادی و حرفه –ای ؛ زیستی و بدنی؛ زیبا شناختی و هنری امری ناممکن است.

چکیده چکیده
انقلاب اسلامی ایران 1357 یکی از مهم‌ترین و مؤثر‌ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران و حتی منطقۀ غرب آسیاست. شناخت این پدیده اجتماعی از جهت علل، زمینه‌ها و نحوه شکل‌گیری، برای نظریه‌پردازان و سیاستمدارانی که در پی حفظ نظم و امنیت عمومی اجتماعی هستند، یا قصد کنترل و تعدیل عوامل بروز تغییرات اجتماعی را دارند، بسیار ضروری است. این پژوهش برآن است تا با بررسی برخی دیدگاه‌های مهم دربارۀ علت وقوع انقلاب اسلامی ایران، تبیینی تلفیقی و جامع‌تر از علل وقوع این انقلاب ارائه دهد. بر این اساس، مسئله این است که کدام چارچوب نظری برای درک و فهم علل وقوع انقلاب اسلامی ایران، قدرت توضیح دهندگی بالاتری دارد. یافته‌های تحقیق براساس روش فراترکیب، نشانگر آن است که انقلاب اسلامی ایران، علاوه بر اینکه بسیاری از نظریه‌های انقلاب را به چالش کشیده، انقلابی چند بعدی است و لذا هیچ کدام از نظریه‌ها به تنهایی قابلیت توضیح کامل و همه‌جانبه آن را ندارند. لذا نوشتار حاضر بر آن است تا ضمن بررسی و دسته‌بندی نظریه‌های انقلاب اسلامی در نمودار استخوان ماهی، نکات مغفول مانده از نگاه نویسندگان را بازنمایاند.
واژگان کلیدی: انقلاب، نظریه، فراترکیب، تکنیک استخوان ماهی.

چکیده قرآن کریم که خطوط بنیادی علوم انسانی را ترسیم کرده است، انسان را موجود آزاد‌سرشت می‌داند. آزادی مفهومی پرمصداق بوده که یکی از آن‌ها «آزادی بیان» است. با توجه به فضاسازی‌های معاندان مبنی بر اینکه اسلام ضد «آزادی بیان» است و انقلاب اسلامی به افکار ناهم‌سو فرصت ظهور نمی‌دهد، تبیین آن در نظرگاه‌ مفسران قرآن به ویژه بینش قرآنی امام خامنه‌ای، ضرورت دارد؛ زیرا ایشان بابهره‌گیری از ملکه‌ اجتهاد در علوم حوزوی و تبحّر در علوم انسانی از جمله سیاست و اجتماع، دارای نظریه‌ها‌ی قرآنی روزآمد و پاسخ‌گو در این زمینه است. این نوشتار با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و تفسیر موضوعی استنطاقی، در پی پاسخ بدین سؤال است که «آزادی بیان» در اندیشه‌ قرآ‌نی امام خامنه‌ای چیست؟ کندوکاو در بیانات قرآن‌بنیان مقام معظم رهبری، نمایان‌گر آن است که ایشان با استناد به آیاتی که محاجّه و جدال با مخالفان را روا شمرده و به استماع اقوال دیگران دستور می‌دهد، حق ارشاد، نظارت اجتماعی و پرسش‌گری را برای آحاد افراد جامعه به رسمیت می‌‌شناسد، به امام و امت دستور مشورت‌خواهی و مشورت‌دهی می‌دهد، مظلومان را به داد‌خواهی تحریص و کتمان حقایق را ممنوع می‌شمارد، «آزادی بیان» را نه تنها جائز بلکه در مواردی لازم می‌داند. اثبات «آزادی بیان»، با تکیه به این دسته آیات از آن جهت است که این امور عینیّت نمی‌یابد مگر زمانی که بیان آراء آزاد باشد. بیان خواسته‌ها و داشته‌های ذهنی آزاد است؛ اما نه به صورت مطلق و بدون ضابطه، بلکه این امر در قالب شرع، عقل، منطق و علم قابل پذیرش و دفاع است.

چکیده توسعه بخش معدن و صنایع معدنی در ایران پس از انقلاب اسلامی نقش بسیار مهمی در پیشرفت اقتصادی ایران اسلامی ایفا کرده است. این پیشرفت منجر به ایجاد اشتغال، توسعه فناوری، جلب سرمایه‌گذار و تعادل اقتصادی در مناطق مختلف کشور شده است. از سوی دیگر، حفظ و بهره‌وری از منابع طبیعی، بهبود فناوری‌های محیط‌زیستی و تعاملات منطقه‌ای نیز از مزایای این پیشرفت محسوب می‌شوند. با رشد قابل‌توجه در تولید فولاد، مس، سیمان و سایر موارد، ایران اکنون جزو پر توسعه‌ترین کشورها در حوزه معدن و صنایع مرتبط است. در طول چهل و چهار سال گذشته، تعداد واحدهای معدنی، تولید فولاد، مس، سیمان و دیگر صنایع ارتباطی با معادن به شکل چشمگیری افزایش‌یافته است. در این سپهر، مقاله پیش رو با روش تحلیلی در چهار حوزه گذشته (وضعیت فولاد در قبل از انقلاب اسلامی)، حال(پیشرفت ها و دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزه فولاد)، ظرفیت (ظرفیت منابع و صنایع معدنی در ایران) و آینده معدن و صنعت فولاد(چشم انداز پیش رو برای صنعت فولاد بر مبنای اسناد بالا دستی) وضعیت صنعت فولاد را مورد بررسی قرار می دهد.

چکیده قدرت‌های بزرگ در عرصه نظام بین‌الملل دارای توانمندی‌های زیادی در زمینه‌های مختلف هستند که آنها را در موقعیت ممتازی برای فعالیت در عرصه‌های گوناگون بین‌المللی، بویژه حقوق بین الملل قرار داده است. در دوره مدرن که دوره زمانی بعد از 1945 را در بر می‌گیرد، قدرت‌های بزرگ، بویژه ایالات متحده امریکا به عنوان هژمون، در عرصه نظام بین‌الملل، علاوه بر توسعه حقوق بین‌الملل سنتی، در بسیاری از موارد به قواعد حقوقی جدید شکل داده‌اند. علاوه بر همکاری و رقابت قدرت‌های بزرگ، یکجانبه‌گرایی آنها نیز می‌تواند آثار زیادی بر حقوق بین‌الملل داشته باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی نتایج و پیامدهایی است که یکجانبه‌گرایی امریکا بر حقوق بین‌الملل داشته است. بدین لحاظ سؤال این است: یکجانبه‌گرایی امریکا چه تأثیری بر تغییر و تحول حقوق بین‌الملل داشته است؟ در ادامه این فرضیه مطرح می‌شود که با توجه به ظرفیت و توانایی بالای هژمونی در عرصه روابط بین‌الملل، در حوزه حقوق بین‌المللی نیز عملکرد یکجانبه‌گرایانه این کشور اگرچه می‌تواند در مواردی منجر به ایجاد عرف بین‌المللی شود، ولی در عمل تغییراتی در راستای منافع امریکا و ضعف کارکردی حقوق بین الملل به همراه داشته است. پژوهش حاضر یکجانبه‌گرایی امریکا در عرصه حقوق بین‌الملل را در سه حوزه ایجاد عرف بین‌المللی، پیامدهای فرامرزی حقوق داخلی و تفسیر قواعد حقوق بین‌المللی با استفاده از روش ردیابی فرایند مورد بررسی قرار داده است. بر این مبنا با تعیین مقطع زمانی از دوره جرج دبیلو بوش به بعد، شواهد لازم برای نشان دادن یکجانبه‌گرایی امریکا جمع آوری و تأثیرش بر حقوق بین‌الملل بیان می‌گردد.

چکیده روایت راهبردی یکی از منابع بسیار مهم قدرت نرم دولت هاست. قدرت نرم آمریکا مبتنی بر روایتی راهبردی است که استثناگرایی آمریکایی را قوام می بخشد. هژمونی روایت راهبردی آمریکا با مخالفت هایی مواجه بوده و تلاش اصلی مخالفان، جلوگیری از بسط این روایت به سرزمین های آنها بوده است. در این میان، انقلاب اسلامی به مثابه پدیده ای که استثناگرایی آمریکایی را به شکل جدی به چالش کشیده، رویکردی بنیان نهاده که گامی فراتر از مخالفت با این راهبرد یا صرفا جلوگیری از بسط روایت راهبردی آمریکا بوده ‌است که می‌توان آن را در قالب مفهوم «روایت زدایی» مفصل بندی کرد. از این منظر، پرسش اصلی مقاله این است که انقلاب اسلامی ایران چه جایگاهی در روایت زدایی راهبردی آمریکا داشته است؟ فرضیه اصلی نیز اینگونه صورت بندی شده که روایت راهبردی منبعث از گفتمان انقلاب اسلامی در سطوح سیستمی، هویتی و سیاستگذارانه روایت راهبردی آمریکایی را به چالش کشیده و با ارائه یک الگوی نوین نقش مهمی در روایت زدایی راهبردی آمریکا و افول آن داشته است و این مسئله را می‌توان از دلایل اصلی منازعه بیش از چهار دهه ای آمریکا با جمهوری اسلامی ایران دانست» این مقاله با استفاده از روش توصیفی– تحلیلی انجام شده است.

چکیده روابط ایران و رژیم صهیونیستی از ابتدای ظهور این رژیم، دارای فراز و نشیب های متعددی بوده است. در دوران پهلوی، علی رغم مخالفت‌ افکار عمومی، روابط دو کشور به طور مخفیانه و غیررسمی و در چارچوب منافع مشترک شکل گرفت. پس از انقلاب اسلامی، دولت ایران روابط را به طور کامل قطع و رژیم صهیونیستی را به عنوان رژیمی غاصب و غیرمشروع معرفی نمود. این پژوهش که با روش توصیفی- تحلیلی تدوین گردیده، به دنبال پاسخ به این سئوال است که روند چرخش و تغییر راهبرد ایران در قبال رژیم صهیونیستی چگونه بوده است؟ بررسی شاخص های متعدد حاکی از این است که تغییر در سیاست خارجی ایران ناشی از ایدئولوژی اسلامی و تمایل به صدور انقلاب بود. لذا دولت‌های پس از انقلاب اسلامی، بر لزوم حمایت از حقوق ملت فلسطین تأکید داشته و روابط دیپلماتیک ایران و رژیم صهیونیستی همچون 16 تیر 1330که محمد مصدق- نخست وزیر وقت- دستور قطع روابط را داد، مجددا و پس از پیروزی انقلاب نیز این روابط به‌طور کامل و در همه زمینه ها قطع گردید و از طرفی هرگز رژیم صهیونیستی به عنوان یک دولت ملی به رسمیت شناخته نشد. درنتیجه رویکردهای اتخاذ شده از سوی ایران در قبال رژیم صهیونیستی به پنج دوره شامل؛ دکترین ابهام محاسبه شده، دکترین قطع روابط، دکترین پیرامون، دکترین صبر استراتژیک و دکترین بازدارندگی فعال تقسیم می گردد.

چکیده حکمرانی دانش‌محور، سیاقی از حکمرانی است که در آن بر مبنای علم، فناوری، پژوهش، بصیرت دینی و آگاهی سیاسی مردم رابطة بین حکومت‌کنندگان و حکومت‌شوندگان ساماندهی می‌شود. دستیابی به شیوة حکمرانی دانش‌محور برای هر مقیاسی از حکمرانی از ضرورت‌های انکارناپذیر است. زیرا بدون الگوی مناسب در این حوزه، رشد و پیشرفت عادلانه غیرقابل امکان جهت اجراست. در جمهوری اسلامی ایران هم بیانیة گام دوم انقلاب، سند سیاستی کلان و چشم‌اندازی راهبردی برای نهادینه‌سازی حکمرانی در ابعاد مختلف است. بنابراین، کشف مضامین با غور در متن یکی از ملزومات اساسی برای برنامه‌ریزان در حوزه‌های گوناگون است. پژوهش حاضر به روش تحلیل مضمون با استفاده از دو روش ترکیبی براون و کلارک و نیز آتراید استیرلینگ به صورت همزمان با کُدگذاری از مضامین کلیدی، آشکار، پنهان و تکراری بیانیة گام دوم انقلاب در نرم‌افزار تحلیلی MAXQDA انجام شده است. برای این کار با فراخوانی متن بیانیة گام دوم انقلاب در نرم‌افزار و مطالعة چندین بارة متن، از ابتدای بیانیه اقدام به کُدگذاری مضامین شد. تعداد 636 کُد در قالب 70 مضمون پایه و 7 مضمون سازمان‌دهنده استخراج شد. مضامین سازمان‌دهندة هفت‌گانه در ذیل مضمون فراگیر «حکمرانی دانش‌محور مبتنی بر علم و فناوری، پژوهش، بصیرت دینی و آگاهی سیاسی» قرار گرفت.

چکیده عوامل متعددی در فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نقش داشته‌‌اند. با وجود اینکه غربی‌ها فروپاشی شوروی را محصول اقدامات خود در سال‌های جنگ سرد دانسته، آن را به نفع خود مصادره می‌کنند، با تأکید می‌توان گفت که پیروزی انقلاب اسلامی ایران و تأثیر آن بر روند فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی از عوامل اساسی این تغییر بوده است. البته در کنار نقش روشنگری انقلاب اسلامی ایران، نباید از نامة امام خمینی به گورباچف و تأثیر آن بر مردم، نخبگان و رهبران شوروی به‌راحتی گذشت. بنابراین لازم است بازتاب‌های نامة امام به گورباچف در اتحاد جماهیر شوروی بررسی شده، بر اساس آن، تأثیر نامة امام بر روند فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تبیین شود. این مقاله، ضمن بازخوانی، و تحلیل نامۀ امام خمینی به گورباچف، بازتاب‌های آن را بررسی، و تأثیر آن بر نخبگان و رهبران اتحاد جماهیر شوروی، و نقش آن در روند فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و فروپاشی نظام دوقطبی را بررسی می‌کند.

چکیده جامعه ایران بعد از وقوع انقلاب اسلامی به دلیل پیمودن روند نوسازی در روابط اجتماعی نسبت به برخی از ارزش‌های انقلاب، همواره مستعد رشد تفاوت‌ها و شکاف‌های نسلی در درون خود است. پژوهش حاضر با هدف بررسیِ میزان تعلق سه نسل: فرزندان، والدین و پیش‌والدین نسبت به ارزش‌های انقلاب اسلامی به انجام رسیده است. در این رابطه پنج بُعد از ارزش‌های دینی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی برگرفته از بیانات امام خمینی به‌عنوان ارزش‌های انقلاب اسلامی شناسایی شد. روش کار تحقیق از نوع توصیفی ـ پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش مجموع سه نسل برابر با 300 نفر از ساکنین شهر اردبیل که به روش تصادفی انتخاب‌شده و از این تعداد از هر نسل 100 پرسشنامه تکمیل گردید. برای گردآوری اطلاعات از نرم‌افزار spss، به توصیف آماری از پاسخگویان به هر بُعد از ارزش‌ها و از آزمون‌های اعتبار و پایایی و آمارهای توصیفی استفاده شد. در بخش یافته‌ها و نتایج پژوهش، در خصوص میزان تعلق هر سه نسل نسبت به ارزش‌های انقلاب اسلامی تفاوت‌های معناداری قابل مشاهده است که این تفاوت‌ها در میان نسل پیش والدین و والدین کمتر و میان نسل پیش‌والدین و فرزندان بیشتر است. از این‌رو محققان قائل به شکاف نسلی میان هر سه نسل، به‌خصوص در بین نسل اول و نسل سوم انقلاب هستند.

چکیده در اصل هشتاد و چهارم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده است که هر نماینده در برابر تمام ملت مسئول است، چنین تعریفی اقتضای توجه نمایندگان به منافع ملی را دارد. اما با گذشت سال‌ها و پدید آمدن مسائل گوناگون در سطح ملی و حوزه‌های انتخابیه که بعضاً حاکی از تزاحمات و تعارضات منافع ملی و محلی بود، این شبهه و سؤال در ذهن نخبگان سیاسی به وجود آمد که اساساً شأن و جایگاه نهاد و نماینده مجلس شورای اسلامی دارای چه کیفیتی است و در موضوعات مختلف، نماینده بایستی چه موضعی را اتخاذ نماید. این مسئله به‌ویژه با گره‌خوردن منافع نامزدهای انتخاباتی مجلس شورای اسلامی با طرح‌ها و مصوبات محلی و منطقه‌ای که تأثیر زیادی بر رأی‌آوری ایشان دارد، پیچیدگی بیشتری نیز می‌یابد. ازاین‌رو لازم است که اندیشه‌های معمار کبیر انقلاب اسلامی در خصوص برداشت از نمایندگی مجلس مورد بررسی قرار گیرد تا بایسته‌های نمایندگی مجلس تعیین گردد. براین‌اساس سؤال اصلی در پژوهش حاضر آن است که «شأن و جایگاه ملی و محلی نمایندگان مجلس شورای اسلامی در اندیشه امام خمینی (ره) دارای چه کیفیتی است؟»، از همین رو برای جمع‌آوری داده از روش اسنادی - کتابخانه‌ای و برای تحلیل، روش کیفی تحلیل مضمون انتخاب شده است. نهایتاً آنکه 50 مضمون پایه ذیل چهار مضمون فراگیر (توصیه به مردم در انتخاب نماینده ملی، جایگاه ملی مجلس، وظایف نمایندگان ملی مجلس و ویژگی‌های یک مجلس ملی) که خود ذیل مضمون عالی «مجلس شورای اسلامی، یک مجلس ملی است» قرار داشتند، استخراج و صورت‌بندی شد.