فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده مسئله مقاومت اسلامی نه‌ تنها به‌ مثابه یک حکم شرعی بلکه در قامت یک نظریه علمی در دانش فقه سیاسی با برخی چالش‌ های فقهی روبرو است. از جمله این چالش‌ها ارتباط این نظریه با قاعده فقهی لا ضرر است. یک رهیافت نادرست حکایت از تعارض این قاعده با نظریه مقاومت اسلامی به دلیل آسیب‌ها و ضررهای ناشی از ایستادگی در برابر دشمن دارد؛ امّا تأمّل در ابعاد قاعده لا ضرر و نظریه مقاومت اسلامی و نسبت‌ سنجی میان آن دو این تعارض را نفی می‌ نماید. همچنین کلیه احکامی همچون جهاد و مقاومت در برابر دشمنان که ذاتاً مبتنی بر نوعی تغریر و ضرر هستند، به‌ صورت تخصصی و موضوعی از ذیل ادله قاعده لا ضرر خارج هستند؛ چرا که اساساً استناد به این قاعده در محل نزاع موجب تعطیلی اصل حکم حیات‌بخش و پُر ثمر جهاد فی سبیل‌ الله و مقاومت در برابر طواغیت و مستکبرین خواهد شد.

چکیده      «مقاومت اسلامی» و«فرهنگ جهادی» از مفاهیمی است که در آیات قرآن کریم بر آن تأکید شده است. هدف از پژوهش پیش رو تبیین «مؤلفه‌های قرآن بنیان فرهنگ  جهادی است که از نظرگاه مقام معظم رهبری، در تقویت مقاومت اسلامی نقش اساسی دارد.» علی رغم تأثیری که فرهنگ جهادی در مقاومت داشته و زیرساخت مقاومت محسوب می شود، ولی در این باره تحقیقی به نظر نرسید از این رو مسئله پژوهش«ناشناخته ماندن تأثیر فرهنگ جهادی بر مقاومت اسلامی» است. فرضیه پژوهش این است که «مؤلفه‌های سه گانه بینشی، گرایشی و کنشی فرهنگ جهادی  به مثابه زیرساخت و درتقویت مقاومت اسلامی نقش‌آفرینند و بدون توجه به مؤلفه‌های یاد شده، مقاومت اسلامی شکل نخواهد گرفت.» این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی سامان یافته است. پژوهش نشان می‌دهد که: در سپهر اندیشه مقام معظم رهبری که مستظهر به آیات کریمه الهی است، فرهنگ جهادی، از زیر ساخت‌ها و لوازم اصلی مقاومت اسلامی می‌باشد. خدامحوری، ولایت مداری، بصیرت، دشمن شناسی و خودباوری مهمترین مولفه‌های بینشی فرهنگ جهادی هستند که در تقویت مقاومت اسلامی نقش آفرینند. از میان مؤلفه‌های گرایشی فرهنگ جهادی، شجاعت، خستگی ناپذیری و مسئولیت پذیری، از لوازم اصلی مقاومت جامعه اسلامی است. از میان مؤلفه‌های کنشی فرهنگ جهادی، مدیریت جهادی، سرعت عمل و تعاون لازمه مقاوم اسلامی است.