شاخص های مردم سالاری دینی برآمده از انقلاب 1357 در اندیشه استاد مطهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی رسمی دانشگاه پیام نور استان تهران - گروه معارف اسلامی و علوم سیاسی

چکیده
الگوی مردمسالاری بعنوان یکی از بدیع ترین الگوهای نظام های سیاسی بعد از انقلاب 1357ش در ایران استقرار یافت. فرایند تشکیل و تداوم این الگوی حکمرانی متمایز از الگوی لیبرال دموکراسی و در جهت عکس جریان جهانشمول سکولاریسم و تبیین ابعاد مختلف آن محتاج تحقیق است، در این پژوهش، ازاندیشه آیت الله مطهری که رئیس شورای انقلاب و ایدئولوگ آن بود، شاخص های الگوی مردم سالاری دینی و ارتباط درونی آن ها با روش تحلیلی ـ توصیفی و استفاده از از منابع و آثار کتابخانه ای بدست می آید. بر اساس یافته های این پژوهش ایمان به مرجعیت سیاسی دین و جایگاه مردم در سیاست زمینه را برای تاسیس نظام مردمسالاری دینی فراهم می کند، با تاسیس این نظام و برقراری قانون، برابری سیاسی و آزادی؛ ملت و دولت به سمت اقامه عدل و استقلال و در نتیجه رجوع بیشتر به دین و حضور قوی تر مردم خواهد رفت و این وضعیت چرخه تاسیس و تثبیت نظام مردمسالاری دینی را ایجاد می کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Indicators of religious democracy resulting from the 1979 revolution in the thought of Ayatollah Motahhari

نویسنده English

Seyed Mohammad Reza Mahmoudpanahi
Official faculty member of Payame Noor University of Tehran Province - Department of Islamic Knowledge and Department of Political Science
چکیده English

The model of democracy was established in Iran as one of the most creative models of political systems after the 1979 revolution. The process of establishment and continuation of this model of governance is different from the model of liberal democracy and in the opposite direction to the universal trend of secularism and the explanation of its various dimensions needs research. In this research, from the thought of Ayatollah Motahhari, who was the chairman of the Revolutionary Council and its ideologue, the indicators of the model of religious democracy and their internal relationship are obtained by analytical-descriptive method and the use of library resources and works. According to the results of this study, belief in the political authority of religion and the position of the people in politics provides the basis for the establishment of a religious democracy system, with the establishment of this system and observance of the law, political equality and freedom; The nation and the government will move towards the implementation of justice and independence, and as a result, more turn to religion and a stronger presence of the people, and this situation will create the cycle of establishing and consolidating the religious democracy system.

کلیدواژه‌ها English

"Religious Democracy"
"Ayatollah Motahari"
"Justice"
"Freedom"
"Law"
آغاجری، ‌سید‌هاشم(۱۳۸۰)، آزادی و مردم سالاری در اندیشه مطهری، بازتاب اندیشه، جلد 14، شماره 2، ص 25-35.
امام خمینی(1369)، صحیفة نور، ج3، تهران، انتشارات سازمان مدارک فرهنگ انقلاب اسلامی.
امام خمینی(1369)، صحیفة نور، ج4، تهران، انتشارات سازمان مدارک فرهنگ انقلاب اسلامی.
امام خمینی(1369)، صحیفة نور، ج5، تهران، انتشارات سازمان مدارک فرهنگ انقلاب اسلامی.
امام خمینی(1369)، صحیفة نور، ج6، تهران، انتشارات سازمان مدارک فرهنگ انقلاب اسلامی.
امام خمینی(1369)، صحیفة نور، ج11، تهران، انتشارات سازمان مدارک فرهنگ انقلاب اسلامی.
امام خمینی(1369)، صحیفة نور، ج20، تهران، انتشارات سازمان مدارک فرهنگ انقلاب اسلامی.
امام خمینی(1369)، صحیفة نور، ج21، تهران، انتشارات سازمان مدارک فرهنگ انقلاب اسلامی.
‏‫بخشایش‌اردستانی، ‌احمد؛ و دشتی، ‌فرزانه(۱۳۹۲)، مردم سالاری دینی در سیره سیاسی و حکومت امام علی (ع)، فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، جلد 58، شماره 16، ص 143-168.
 بشارت، مهدی (۱۳۹8)، تحلیل گفتمان انتقادی مفهوم آزادی در نظام مردم‌‌سالاری دینی از منظر آیت ‌الله خامنه‌‌ای،  فصلنامه پژوهش های انقلاب اسلامی، دوره 8، شماره 31، ص 103-130.
بشیریّه، حسین(1380)، موانع توسعة سیاسی در ایران، تهران ، نشر گام نو.
بشیریّه، حسین(1382)، آموزش دانش سیاسی، تهران ، نشر نگاه معاصر.
‏‫پروین، ‌خیرالله(۱۳۸۹)، تأثیر جهانی شدن و تحولات بین المللی بر حاکمیت و استقلال دولت ها، فصلنامه سیاست، جلد 16، شماره 40، ص 41-62.
‏‫پیمان، ‌حبیب‌الله(۱۳۸۴)، سکولاریته دینی، فصلنامه بازتاب اندیشه، جلد 66، شماره 6، ص 23-29.
‏‫تقی‌لو، ‌داود(۱۳۹۷)، تبلور انگاره‌های سیاسی اسلام در مردم‌سالاری دینی از دیدگاه فلسفه سیاسی استاد مطهری، فصلنامه معارف عقلی، جلد 36، شماره 13، ص 7-36.
‏‫جمشیدی، ‌محمد‌حسین(۱۳۹۲)، تبیین رابطه عدالت با سیاست در اندیشه علامه شهید سیدمحمدباقر صدر، فصلنامه نظریه های اجتماعی متفکران مسلمان، جلد 4، شماره 3، ص 131-159.
‏‫جهانیان، ‌ناصر(۱۳۸۹)، نظریه جامع عدالت، فصلنامه فلسفه دین، جلد 6، شماره 7، ص 97-134.
‏‫حاضری، ‌علی‌محمد؛ و فکری، ‌محمد(۱۳۹۲)، نقش نفت در وابستگی و سقوط رژیم پهلوی به آمریکا، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، جلد 25، شماره 7، ص 87-112.
دوکلانژ، فوستر(1309)، تمدن قدیم، ترجمة نصرت ا... فلسفی؛ بی م، بی ن.
روآ، الیویه(1378)، تجربة اسلام سیاسی، ترجمة محسن مدیر شانه چی و حسین مطیعی امین، تهران، انتشارات بین المللی الهدی.
رودى کارلتون، کلایمر(1351)؛ آشنایى با علم سیاست، ترجمه بهرام ملکوتى، تهران، امیرکبیر.
‏‫سردارنیا، ‌خلیل(۱۳۹۲)، شاخصها و نسبت مشروعیت مردمی و دینی حکومت در نهج البلاغه، پژوهشنامه نهج البلاغه، جلد 1، شماره 1، ص 39-50.
‏‫شاکری‌زواردهی، ‌روح‌الله؛ و عبدلی‌مسینان، ‌مرضیه(۱۳۹۴)، ضرورت حکومت دینی با تاکید بر حکومت محوری فقه اجتماعی، فصلنامه پژوهش های انقلاب اسلامی، جلد 12، شماره 4، ص 7-32.
‏‫صادقی‌شاهدانی، ‌مهدی(۱۳۹۶)، تحلیل وظایف دولت در قبال مسئله عدالت از منظر قرآن و حدیث، فصلنامه مطالعات قرآن و حدیث، جلد 21، شماره 11، ص 65-85.
‏‫غمامی، ‌سیدمحمدمهدی؛ نصرالهی‌نصرآباد، ‌علیرضا؛ و پاک‌نژاد، ‌امین‌الله(۱۳۹۷)، شاخص‌های فقهی حقوقی استقلال دولت؛ با تاکید بر حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه دانش حقوق عمومی، جلد 21، شماره 7، ص 52-75.
‏‫مصباح‌یزدی، ‌محمد‌تقی(۱۳۷۴)، تلازم احیای دین و تأسیس حکومت دینی، فصلنامه مصباح، جلد 16، شماره 4، ص 21-34.
مطهری؛ مرتضی(1389)؛ مجموعه‏آثاراستادشهیدمطهرى؛ج1، تهران، انتشارات صدرا.
مطهری؛ مرتضی(1389)؛ مجموعه‏آثاراستادشهیدمطهرى؛ج2، تهران، انتشارات صدرا.
مطهری؛ مرتضی(1389)؛ مجموعه‏آثاراستادشهیدمطهرى؛ج16، تهران، انتشارات صدرا.
مطهری؛ مرتضی(1389)؛ مجموعه‏آثاراستادشهیدمطهرى؛ج17، تهران، انتشارات صدرا.
مطهری؛ مرتضی(1389)؛ مجموعه‏آثاراستادشهیدمطهرى؛ج24، تهران، انتشارات صدرا.
مطهری؛ مرتضی(1389)؛ مجموعه‏آثاراستادشهیدمطهرى؛ج25، تهران، انتشارات صدرا.
مطهری مرتضی، (1388)، یادداشت های استادشهیدمطهرى،ج3، تهران، صدرا.
مطهری مرتضی، (1388)، یادداشت های استادشهیدمطهرى،ج7، تهران، صدرا
‏‫ملایی‌توانی، ‌علیرضا(۱۳۹۷)، از دموکراسی به تئوکراسی، علل و فرایندهای داخلی چرخش گفتمان سیاسی از دموکراسی خواهی به حکومت دینی، تاریخ ایران، جلد 83، شماره 11، ص 171-198.
منتظری، حسینعلی (1379)، مبانی فقهی حکومت اسلامی، ج2، ترجمه محمود صلواتی، تهران، سرایی.
موحدیان، میلاد؛ و افتخاری، اصغر(1398)، عوامل مؤثر در مشروعیت حکومت ولایت فقیه از منظر امام خمینی، فصلنامه پژوهش های انقلاب اسلامی، دوره 8، شماره 30، ص 209-233.
‏‫موسوی، ‌سیدصدرالدین؛ و درودی، ‌مسعود(۱۳۹۱)، نقش و جایگاه مردم در حکومت اسلامی در اندیشه سیاسی امام خمینی و شهید صدر (مقایسه مبانی نظری و مولفه های ذهنی و عینی مردم سالاری)، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، جلد 20، شماره 6، ص 21-38.
میر احمدی، منصور(1384)، اسلام و دموکراسی مشورتی؛ تهران، نشر نی.
‏‫میرعلی، ‌محمد‌علی؛ و شفایی، ‌امان‌الله(۱۳۹۶)، جایگاه آیات قرآن در تکوین تفکر سیاسی آیت‌الله مرتضی مطهری، پژوهش های سیاست اسلامی، جلد 11، شماره 5، ص 11-36.
MirAhmadi, M, (2019). Religious Democracy in Iran: Discursive Analysis of Imam Khomeini’s Political Thought. Journal of Islam's Political Studies, 1(1), 7-23.