مبانی عقلی و نقلی مقاومت مردمی در منظومه فکری مقام معظم رهبری بر اساس روش تحلیل مضمون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه معارف اسلامی،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران

2 عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 دانشجوی ارشد مطالعات سیاسی دانشگاه جامع انقلاب اسلامی ، تهران، ایران

چکیده
تعدی و افزون خواهی در طول حیات بشر سرآغاز ظلم و جنایت های بیشماری بوده است، دست یابی به منابع قدرت و به کارگیری آن بدون توجه به چارچوب های اخلاقی و انسانی معادله ظالم و مظلوم را شکل داده است، استثمار داخلی و استعمار خارجی دوگانه نامطلوبی برای جوامع غیرغربی در طول دو سده گذشته بوده است، مقاومت در مقابل ظلم برآیند فطرت انسانی، عقلانی، دینی و... بوده است، هرچند این مقاومت به دلایل متفاوت کارآمدی و ثمربخشی کافی را نداشت. آیت الله خامنه ای در طول دوران رهبری خود به ترسیم چارچوب محتوایی و کارکردی مقاومت پرداخته است، از این رو این پژوهش سعی دارد با روش تحلیل مضمون به این سوال پاسخ دهد که : مبانی عقلی و نقلی مقاومت مردمی در منظومه فکری آیت الله خامنه ای چیست؟ یافته های تحقیق نشان داده است که آیت الله خامنه ای با استناد به آیات قرآن کریم و تاکید بر قواعدی همچون نفی سبیل،جهاد، کمک به مظلوم، مقابله در برابر ظلم و... و مبانی عقلی همچون عزت، حکمت، مصلحت مبانی نقلی و عقلی مقاوت را تبیین نموده است .

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The rational and narrative foundations of popular resistance in the Supreme Leader's intellectual system based on the method of content analysis.

نویسندگان English

seyed mohammadreza mahmod panahi 1
mohamad ali nazary 2
seyed Mohsen Hosseini 3
2 خیابان معلم غربی، ک 12، جامعه مدرسی
3 University graduate student
چکیده English

Aggression and aggrandizement have been the beginning of countless oppression and crimes throughout human life. Accessing and using power resources without regard to moral and human frameworks has formed the equation of the oppressor and the oppressed. Internal exploitation and external colonialism have been an undesirable duality for non-Western societies over the past two centuries. Resistance to oppression has been the result of human nature, rationality, religion, etc., although this resistance has not been sufficiently effective and fruitful for various reasons. Ayatollah Khamenei has outlined the content and functional framework of resistance throughout his leadership. Therefore, this research attempts to answer the question using the method of content analysis: What are the rational and narrative foundations of popular resistance in Ayatollah Khamenei's intellectual system? The findings of the research have shown that Ayatollah Khamenei has explained the traditional and rational foundations of resistance by citing verses of the Holy Quran and emphasizing rules such as negating the moustache, jihad, helping the oppressed, confronting oppression, etc., and rational foundations such as honor, wisdom, and expediency.

کلیدواژه‌ها English

Ayatollah Khamenei
popular resistance
traditionary foundations
rational foundations
  اسبوع الفقه الاسلامی، ص۲۶۳.
افتخاری، اصغر، و حکیمی، محمد. (1399). مختصات الگوی مقاومت اسلامی در منظومه فکری مقام معظم رهبری (دام ظله). پژوهش های سیاست اسلامی، 8(18 )، 201-234.
آقابزرگ تهرانی، طبقات أعلام الشیعة و هو نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۲۶۳.
آقایی میبدی، احمد، و کریمی والا، محمدرضا. (1397). تبیین مبانی نقلی و عقلی مردم سالاری دینی. پژوهش های انقلاب اسلامی، 7(26 )، 27-48.
امام‌خمینی (ره).(1368). چهل حدیث، ۲۳۷.
آیت‌الله خامنه‌اى (مدّظلّه‌العالى)،سید علی.(1395).برای حقیقت. نشر: تهران: نسیم انقلاب،135.
بجنوردی.( ۱۴۱۹ق). القواعد الفقهیه، ج۱، ۱۸۷-۱۸۸.
بحارالانوار،جلد 75 ،359 .
تبریزی، اسس الحدود و التعزیرات، ۱۴۱۷ق، ص۴۵۹.
جبرائیلی،سید یاسر(1398). روایت رهبری،انتشارات انقلاب اسلامی، ۳۱۹.
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۶)، شریعت  در آینه معرفت ،قم مرکز نشر اسرا، چاپ  پنجم. 314.
جوادی یگانه، محمدرضا، و صدیقی کسمایی، مینو. (1396). مقاومت یا تسلیم در برابر بیگانگان تحلیل تطبیقی علل مقاومت مردمی در برابر بیگانگان در دوره قاجار (تا آخر عهد ناصرالدین شاه), و تسلیم در برابر متفقین در شهریور 1320. مطالعات فرهنگ - ارتباطات، 18(38 )، 7-29..
حر عاملی، ۱۴۱۶ق. وسائل الشیعة، ، جلد۱۶، ص۱۱۹.
حسنین هیکل، محمد.(1412).الجهاد و القتال فی السیاسه الشرعیه.جلد 1 ،83 .
حسنین هیکل، محمد.(1412).الجهاد و القتال فی السیاسه الشرعیه.جلد 1 ،84 .
حسینی، سیدحسین، و سلیمانی، محمد. (1398). الگوی مشارکت مردم در اقتصاد, با تاکید بر اندیشه امام خمینی ره. معرفت اقتصاد اسلامی، 11(1 (پیاپی 21) )، 131-150.
حطاب، جواد کاظم.(2019).«توظیف الحشد الشعبی فی المدرک السیاسی العراقی»، ص۱۰۷-۱۰۸.
حکیمی, محمد و افتخاری, اصغر . (1401). مؤلفه‌های مفهومی مقاومت در اندیشه امام خامنه‌ای (مدظله العالی). فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی, 11(2), 103-137.
خامنه ای،سید علی.(1399).تفسیر سوره برائت.نشر تهران.انتشارات انقلاب اسلامی،310.
خامنه ای،سید علی.(1399).تفسیر سوره تغابن.نشر تهران.انتشارات انقلاب اسلامی،130.
خامنه‌ای، سید علی. (۱۳۹۵). ارمغان: گزیده‌ای از بیانات و نوشته‌ها.انتشارات تهران: انتشارات انقلاب اسلامی. 388.
خامنه‌ای، سید علی. (1397). صلح امام حسن(ع).انتشارات تهران: انتشارات انقلاب اسلامی، 195.
خامنه‌ای، سید علی. (1397). صلح امام حسن(ع).انتشارات تهران: انتشارات انقلاب اسلامی، 211.
خامنه‌ای،سید علی.(1397). همرزمان حسین.نشر تهران.انتشارات انقلاب اسلامی، ص۶.
ربانی ، علی( 1395) .مردم سالاری دینی از منظر امام خمینی(ره). دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
زرگری نژاد، غلامحسین. ۱۳۷۹. «بررسی احکام الجهاد و اسباب الرشاد (نخستین اثر در ادبیات تکوین ادبیات جهادی تاریخ معاصر ایران)،283.
سوادی, محمدعلی . (1391). عقل و نقل از منظر آیت‌الله جوادی آملی. پژوهش‌های علم و دین, 3(6), 67-93.
سوره بقره.آیه 269.
سیاهپوش،امیر.(1398). سیاست (سیاست از منظر حضرت آیت‌الله العظمى خامنه‌اى (مدّظلّه‌العالى)،انتشارات انقلاب اسلامی ، 191.
سیاهپوش،امیر.(1398). سیاست داخلی،انتشارات انقلاب اسلامی ، ۴۸۳.
شریعت، فرشاد، و قلی پور، محسن. (1401). تبیین مفهوم مقاومت در اندیشه سیاسی امام خمینی (ره). جامعه شناسی سیاسی جهان اسلام، 10(1 (20 پیاپی) )، 1-28.
شمس، ۱۳۹۷. آشنایی با معرفت‌شناسی.۳۸۵.
شهید ثانی، ۱۴۱۰ق. الروضة البهیة فی شرح لمعة الدمشقیة، ، جلد۲،  ۳۷۹.
صحیفه سجادیه، از دعاى ۸ .
طباطبائی، سید جواد، حکمت، در دائرة المعارف بزرگ اسلامی، جلد ۲۱، ۱۹۵.
علم، محمدرضا. (1386). ریشه های هویت ایرانی در قیام میرزا کوچک خان جنگلی. مطالعات ملی، 8(3 (31))، 99-118.
غرورالحکم.جلد 4. 521.
غفارى، مصطفى.(1396). از نیمه‌ى خرداد: طرحى از اندیشه و رهبرى حضرت آیت‌الله‌العظمى خامنه‌اى (مدّظلّه‌العالى).نشر تهران.انتشارات انقلاب اسلامی،97.
فخر رازی.( ۱۴۲۰ق). التفسیر الکبیر، جلد۱۶، ۱۵۲.
فراست خواه، مسعود(13۹۸) .روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تأکید بر نظریه بر پایه. تهران: انتشار  آگاه.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»،اصل 153، وبگاه مرکز پژوهش‌های مجلس شواری اسلامی.
کامران، حسن و امیری فرد، زهرا،1394،قاعده نفی سبیل و تطبیقات آن،110-111.
کرباسی فروشان، مجید، مهریزی، مهدی، ایازی، سیدمحمدعلی، و قاضی زاده، کاظم. (1400). ادله جواز عقلی و نقلی تفسیر نزولی قرآن کریم. مطالعات قرآن و حدیث، 15(1 (پیاپی 29) )، 53-72.
کریم زاده قراملکی, قربانعلی, حسینی اسکندیان, عبدالله. (1402). نظریه‌ی علم دینی آیت الله جوادی آملی: تأملاتی در مبانی، چیستی و پاسخ به نقدها. کلام پژوهی, 2(3), -.
کلینی(1418).جلد ۱، 591)
کلینی. (1418). ج ۱، ص۲۲، ۱۱۲؛ مجلسی،محمد باقر.(1403 ق)، ج ۱، ص۱۱۱.
کلینی. (1418).ج ۱، ص۲۸.
کلینی.(1418).جلد1، 591.
کمالی، یحیی. (1397). روش شناسی تحلیل مضمون و کاربرد آن در مطالعات سیاستگذاری عمومی. سیاستگذاری عمومی، 4(2 )، 189-208.
لنکرانی، فاضل.(1383). القواعد الفقهیه، ۲۳۳.
مجلسی،محمد باقر(1403ق)،جلد 2، 245.
محمدی, عبداله و کرد فیروز جایی, یارعلی . (1391). تحویل گرایی یا غیر تحویل گرایی در معرفت شناسی دلیل نقلی. ذهن, 13(51), 117-146.
محمدی، سیدمحمود،1402،طراحی الگوی مقاومت مردم پایه در نظم نوین جهانی مبتنی بر اندیشه های امام خامنه ای: پیشنهاد تشکیل سازمان" امم مقاوم RN" در تهران.
مختارپور قهرودى ،علیرضا. (1397).معارف انقلاب: مرورى بر دیدگاههاى حضرت آیت‌الله العظمى سیّد          على خامنه‌اى (مدّظلّه العالى) درباره‌ى انقلاب اسلامى ایران. نشر تهران. انتشارات انقلاب اسلامی،611.
المصباح المنیر، ج 1، ص 345.
مطهری،مهدی.(  1394 ).شخصیت امام خمینی(ره). ره، رهرو، رهبر: برگرفته از بیانات رهبر معظّم انقلاب اسلامی.نشر تهران.انتشارات انقلاب اسلامی.138.
ملکیان، محمدباقر.(1391). جایگاه روش عقلی و نقلی در تحقیق مسائل کلامی،180.
نراقی ،ملا احمد. (بین 1238- 1265 ق)،معراج السعاده، ۱۰۳.
نظرپور،رضا.(1391). عقل و تعقل در اندیشه امام‌خمینی، ۴۰۴۱.
نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، حکمت ۳۷۴، ص۵۴۲.
یوسفی،یونس.(1402). نسبت آزادی با قیام حسینی (علیه السلام) و قیام خمینی (رحمة الله علیه). پژوهش های مطالعات اسلامی معاصر. شماره:1 (تیر)،73-83 .