طراحی الگوی توانمندسازی حرفه ای اساتید درس دفاع مقدس و مقاومت با رویکرد تحلیل مضمون(Thematic Analysis)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت. فارس. ایران

2 استادیار گروه مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت. فارس ایران

3 استادیار گروه مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت. فارس. ایران

4 استادیار گروه آموزشی الهیات و علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت. فارس. ایران

چکیده
چکیده:
تدریس اثربخش و جریان‌ساز درس «دفاع مقدس و مقاومت» به عنوان یک مأموریت راهبردی در نظام آموزش عالی کشور، مستلزم بهره‌گیری از اساتیدی متبحّر، باانگیزه، دغدغه‌مند و واجد شایستگی‌های تخصصی و حرفه‌ای است. بر این اساس، مقاله ی حاضر با هدف طراحی مدل توانمندسازی حرفه‌ای اساتید درس دفاع مقدس و مقاومت در استان فارس سامان یافته است. این مطالعه از نظر دستاورد، کاربردی _ توسعه‌ای و از حیث استراتژی اجراء، در پارادایم روش‌شناسی کیفی از نوع اکتشافی قرار می‌گیرد. در گام نخست، ازجامعه آماری که شامل ۱۳۹ نفرازمشارکت کنندگان بالقوّه، شامل سیاست‌گذاران ارشد، صاحب‌نظران علمی و مدرسان پیشکسوت این حوزه در سطح استان فارس بود، تعداد17 نفردردسترس به روش نمونه‌گیری غیراحتمالی و شیوه هدفمند با تکنیک زنجیره‌ای (گلوله‌برفی) انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و ژرفانگر (مشتمل بر ۷ پرسش محوری و تخصصی) بطور متوسط 20 دقیقه برای هرنفر بود که تا نیل به کفایت و اشباع نظری تداوم یافت؛ داده‌های مکتسبه با تکنیک تحلیل مضمون شش مرحله ای براون و کلارک تحلیل و کدگذاری شدند. تحلیل داده‌ها منتج در فاز کیفی به تکوین شبکه مضامینی منتهی شد که در مجموع ۱۳۲ مضمون(تم) پایه، ۱۸مضمون سازمان‌دهنده و ۵ مضمون فراگیر را در برگرفت. دستاوردهای این مقاله آشکار می‌سازد که فرآیند ارتقای توانمندی‌های حرفه‌ای اساتید این حوزه، پدیده‌ای نظام‌مند و برآمده از تعامل هم‌زمان الزامات تخصصی، مهارتی، بینشی و ساختاری است. الگوی نهایی و صحّه‌گذاری‌شده این تحقیق، چارچوبی جامع را در اختیار متولیان و برنامه‌ریزان آموزش عالی قرار می‌دهد تا از این طریق به ارتقای پویایی، اثربخشی و کیفیت تدریس این درس کلیدی مبادرت ورزند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Designing a Professional Empowerment Model for Instructors of the Sacred Defense and Resistance Course: A Thematic Analysis Approach

نویسندگان English

Mokhtar Kalantari 1
Ahmadreza OjineJad 2
Kamal Mohammadzadeh 3
Ali Easmaeli 4
1 PhD student in Educational Management, Islamic Azad University, Marvdasht Branch, Fars, Iran
2 Assistant Professor, Department of Educational Management, Islamic Azad University, Marvdasht Branch, Fars, Iran
3 Assistant Professor, Department of Educational Management, Islamic Azad University, Marvdasht Branch, Fars, Iran
4 Assistant Professor, Department of Theology and Humanities, Islamic Azad University, Marvdasht Branch, Fars, Iran
چکیده English

Abstract
Background and Objective The effective and transformative instruction of the "Holy Defense and Resistance" course, as a strategic mission within the country’s higher education system, necessitates the recruitment of highly skilled, motivated, committed educators who possess specialized and professional competencies. Accordingly, this study aimed to design a professional empowerment model for educators of the Holy Defense and Resistance course in Fars Province.Methodology: In terms of its outcome, this study is categorized as applied-developmental research, and regarding its execution strategy, it adopts an exploratory qualitative methodological paradigm. In the qualitative phase, the statistical population comprised 139 potential participants, including senior policymakers, academic experts, and veteran educators in Fars Province. Among these, a sample of 17 participants was selected using non-probability, purposive, and snowball sampling techniques. Data were collected through semi-structured, in-depth interviews (comprising 7 core, specialized questions) averaging 20 minutes per session, which continued until theoretical saturation was achieved. The gathered data were analyzed and coded using Braun and Clarke’s six-step thematic analysis thematic framework.
Results: The qualitative data analysis culminated in the development of a thematic network comprising a total of 132 basic themes, 18 organizing themes, and 5 global themes. The findings demonstrate that the process of enhancing the professional empowerment of educators in this field is a systematic phenomenon arising from the concurrent interaction of specialized, pedagogical, attitudinal, and structural requirements.
Conclusion: The final, validated model of this study provides higher education administrators and curriculum planners with a comprehensive framework to enhance the dynamism, efficacy, and instructional quality of this pivotal course.

کلیدواژه‌ها English

Professional Empowerment
Holy Defense and Resistance Educators
Thematic Analysis
Braun and Clarke
آخوندی، فاطمه و صفایی موحد، سعید. (۱۳۹۴). بررسی نقش ادراک از توسعه حرفه‌ای بر روی دلبستگی شغلی، فلات محتوایی شغل و فرسودگی شغلی در معلمان ابتدایی شهرستان کاشان. مدیریت و برنامه‌ریزی در نظام‌های آموزشی، ۸(۲)، ۸۳-۱۰۴.
ابطحی، سیدحسن و عابسی، سعید. (۱۳۹۳). توانمندسازی و واگذاری کار و تفویض اختیار. تهران: فوژان.
احمدی، علی اصغر: گلرد،پروانه و محبّی، سراج الدین(1401).مؤلفه های توانمندسازی مدیران بیمارستانی با رویکرد فراترکیب و تحلیل مضمون.دانشگاه علوم پزشکی مازندران32(38)،193
اسماعیلی، الهام؛ سامری، مریم و حسنی، محمد. (۱۳۹۹). تأثیر شرایط سازمانی مدرسه، ادراک رهبری و انگیزش معلمان بر بهبود فعالیت تدریس با میانجی‌گری توسعه حرفه‌ای معلمان ابتدائی. فصلنامه رویکردهای نوین آموزشی، ۱۴(۳۰)، ۱۰۸-۱۲۸.
افشردی، محمدحسین(1403)، تاریخ توصیفی، تحلیلی دفاع مقدّس. تهران. بنیاد حفظ و نشر ارزش­های دفاع مقدس
الوانی، سیدمهدی. (۱۳۹۳). مدیریت عمومی. تهران: نشر نی.
بازرگان، عباس و حجازی، الهه. (۱۳۹۰). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: انتشارات آگاه.
بهادری، سعید، شریفی راد، غلامرضا، وفضل الهی قمش، سیف الله.(1402). مؤلّفه­های مؤثّر بر توانمندسازی اعضای هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی قم: یک مطالعه کیفی. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی،23(38)
پوررحیم، مریم و حسین‌پور، رضا. (۱۳۹۹). رابطه رهبری آموزشی و خودکارآمدی معلم با توسعه حرفه‌ای معلمان دوره ابتدایی ناحیه ۲ شهر اردبیل. فصلنامه رهبری آموزشی کاربردی، ۱(۳)، ۶۵-۷۵.
تلخابی، محمود؛ رحمتی، زینب و مرادی، علیرضا. (۱۳۹۹). توسعه حرفه‌ای معلمان و تغییر مفهومی از طریق محیط ساختن دانش. فصلنامه روانشناسی شناختی، ۸(۱)، ۵۳-۶۶.
حقیقی، محمدعلی: معینی کربکندی، منصوره و دادبهری، محمدعلی،(1396)، توانمندسازی(سازمان، مدیران و کارکنان)،
خمری، حبیب: قریبرزی، الهام: سادات ناصری، نازیا(14001)، طراحی مدل توانمندسازی با رویکرد توسعه حرفه ای معلمان مدارس ابتدائی شهر زابل. ماهنامه علمی. پژوهشی جامعه شناسی سیاسی ایران11(5)3411
دُرتاج،اکرم: عباس­پور،عباس، دلاور، علی، عبداللهی، حسین(1399)، تدوین و اعتبار یابی الگوی توانمندسازی مدیران هنرستان های فنی و حرفه ای:پژوهش آمیخته: فصلنامه علمی مدیریت مدرسه،8(3)،175
دولت آباد، شهلا(1398)، طراحی و ارزیابی مدل کیفیت عملکرد آموزشی اعضای هیئت علمی. پایان نامه دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت(7)
رحمانی، غلام‌عباس؛ هادی‌طحان، محسن؛ عالیشوندی، اعظم و صادقی، الهه. (۱۴۰۰). سرمایه‌های اجتماعی و معنوی دفاع مقدس. فصلنامه مطالعات دفاع مقدس و نبردهای معاصر، ۳(۵)، ۲۴۵-۲۸۰.
رحیمی، فرشته. (۱۴۰۱). رابطه رضایت از آموزش ضمن خدمت معلمان و عملکرد شغلی با میانجی‌گری توسعه حرفه‌ای معلمان منطقه بهارستان. فصلنامه رویکردی نو در علوم تربیتی، ۴(۱)، ۵۱-۶۲.
سادات‌حسینیان، بنت‌الهدی؛ نیلی، محمدرضا و شریفیان، فریدون. (۱۴۰۲). شناسایی ابعاد و مولفه‌های الگوی توسعه حرفه‌ای معلمان: فراترکیب مدل‌های توسعه حرفه‌ای. دوفصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی، ۱۱(۲۲)، ۸۹-۱۳۲.
ساعتچی، محمود. (۱۳۹۰). روان‌شناسی کار و توانمندسازی اساتید. تهران: نشر ویرایش.
شبانی، راضیه؛ خورشیدی، عباس؛ عباسی، لطف‌الله و فتحی‌واجارگاه، کورش. (۱۳۹۷). ارائه الگوی شایستگی برای مدیران دوره ابتدایی آموزش و پرورش شهر تهران. فصلنامه مطالعات آموزش و آموزشگاهی، ۷(۱۹)، ۱۴۵-۱۷۶.
شهلایی، هما؛ صفرنواده، مریم؛ آرمند، محمد و موسی‌پور، نعمت‌الله. (۱۴۰۰). شناسایی ویژگی‌های کتاب درسی دانشگاهی به منظور طراحی الگو با رویکرد کیفی فراترکیب. فصلنامه پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، ۲۵(۴۸)، ۸۸-۱۱۸.
طاهری، مرتضی؛ عارفی، محبوبه؛ پرداختچی، محمدحسن و قهرمانی، محمد. (۱۳۹۲). کاوش فرایند توسعه حرفه‌ای معلمان در مراکز تربیت معلم: نظریه داده‌بنیاد. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، ۱۲(۱)، ۱۴۹-۱۷۶
علایی، حسین. (1391). روند جنگ ایران و عراق(جلد1): تهران: انتشارات مرزو بوم
فضائلی‌گاه، حسین؛ معقول، علی؛ اکبری، احمد و رضایی‌فر، حمید. (۱۴۰۲). الگوی توانمندسازی اخلاقی و روانشناختی مدیران مدارس. فصلنامه اخلاق در علوم رفتاری، ۶(۱۸)، ۱۸-۲۶.
قریشی، سید علیرضا(1393)، توانمندسازی کارکنان در سازمان های دولتی:تهران: البرز فردانش
محمدی، رزگار و حسنی، آرمان. (۱۳۹۸). بررسی تأثیر فرآیند درس‌پژوهی بر توسعه حرفه‌ای معلمان. فصلنامه تدریس‌پژوهی، ۱(۷)، ۱-۱۸.
مرادپیری، هادی و شربتی، مجتبی.(1393).آشنائی با علوم و معارف دفاع مقدس. تهران: نشر سمت
ملکی، صغری. (۱۳۹۷). توسعه حرفه‌ای معلمان. ماهنامه رشد مدرسه فردا، ۱۸(۴)، ۶-۱۸.
مهدی، محمد و خادمی، ساسان. (۱۴۰۴). الگوی توانمندسازی مالی خانواده کارکنان نظامی. فصلنامه مدیریت نظامی، ۲۵(۹۷)، ۱۱۸۱۵۰.
نادری، عزت‌الله و سیف‌نراقی، مریم. (۱۳۹۱). اثر آموزش ضمن خدمت بر توانمندسازی اعضای هیئت علمی. مجله پژوهش‌های تربیتی، ۶(۲)، ۲۵-۴۵.
نیک‌مرام، غلامحسین. (۱۳۹۲). توسعه حرفه‌ای معلمان و اساتید. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت).
هوشیار، وجیهه؛ رحیم‌نیا، فریبرز و اکرامی، حمید. (۱۳۹۴). ارائه مدل شایستگی مدیران مدارس متوسطه (مورد مطالعه: مدارس متوسطه ناحیه ۴ مشهد). کنفرانس بین‌المللی روان‌شناسی و علوم تربیتی، شیراز.، موسسه عالی علوم و فناوری خوارزمی، شیراز. قابل بازیابی از :             https://civilica.com/doc/460248/
​Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory (Corbin &Strauss; (2015) 
​Bogler, R., & Somech, A. (2004). Influence of teacher empowerment on teachers' organizational commitment. Teaching and Teacher Education, 20(3), 277–289.
​Buczynski, S., & Hansen, C. B. (2020). Impact of professional development on teacher practice: Uncovering connections. Teaching and Teacher Education, 62(9), 599-607.
​Cadero-Smith, L. A. (2022). Teacher professional development challenges faced by rural superintendents. Online Submission.
​Clarke, D., & Hollingsworth, H. (2002). Elaborating a model of teacher professional growth. Teaching and Teacher Education, 18(8), 947–967.
​Cogan, A., & Martzoukou, K. (2018). The information literacy and continuous professional development practices of teachers at a Jewish Day School. Reference Services Review. https://doi.org/10.1108/RSR-06-2017-0021
​Danielson, C. (2007). Enhancing professional practice: A framework for teaching. ASCD.
​Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2017). Effective teacher professional development. Learning Policy Institute.
​Guskey, T. R. (2002). Professional development and teacher change. Teachers and Teaching, 8(3), 381–391.
​Harris, J., Cale, L., & Musson, H. (2011). The effects of a professional development programme on primary school teachers’ perceptions of physical education. Professional Development in Education, 37(2), 291-305.
​Kahraman, M., & Kuzu, A. (2016). E-mentoring for professional development of pre-service teachers: A case study. Turkish Online Journal of Distance Education, 17(3), 76-89.
​Karacabey, M. F. (2021). School principal support in teacher professional development. International Journal of Educational Leadership and Management, 9(1), 54-75.
​Knowles, M. S. (1984). Andragogy in action: Applying modern principles of adult learning. Jossey-Bass.
​Liang, W., To, J., & Yi Lo, Y. (2024). A journey towards teacher empowerment in differentiated instruction: Implications for a sustainable teacher professional development model. Asia Pacific Education Review, 7(26), 445-457.
​Ma-uy, W. (2025). Teachers’ learning empowerment for applying to enhancing the 21st-century characteristics. World Journal of Education, 15(2), 121-135.
​Mezirow, J. (2000). Learning as transformation: Critical perspectives on a theory in progress. Jossey-Bass.
​Much-Jones, K., Hicks, J., & Surge, B. (2021). Elementary science professional development to impact learning across the curriculum. Teaching and Teacher Education, 112(10), 25-36.
​Murray, E., Leonard, H. S., & Bonaccorso, V. D. (2025). Teacher growth through professional development centered on the teaching for robust understanding framework. Education Sciences, 15(1), 18. https://doi.org/10.3390/educsci15010018
​Ninlawan, G. (2017). Factors which affect teachers’ professional development in teaching innovation and educational technology in the 21st century. Procedia - Social and Behavioral Sciences.
​Roche, A., Skinner, N., & McEntee, A. (2021). The green and the grey: The differing professional development needs of early and mid/late career substance use workers. Drugs: Education, Prevention and Policy, 12(1), 1-8.
​Sedova, K., Sedlacek, M., & Svaricek, R. (2016). Teacher professional development as a means of transforming student classroom talk. Teaching and Teacher Education, 57, 40-65.
​Shulman, L. S. (1987). Knowledge and teaching: Foundations of the new reform. Harvard Educational Review, 57(1), 1–22.
​Spencer, L. M., & Spencer, S. M. (1993). Competence at work: Models for superior performance. Wiley.
measurement, and validation. Academy of Management Journal, 38(5), 1442–1465 ​Vecchio, R. P., Joseph, E., Justin, B., & Craig, L. P. (2010). Empowering leadership: An examination of mediating mechanisms within a hierarchical structure. The Leadership Quarterly, 21(3), 530-542.