دوره و شماره: دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 57، تابستان 1405 
تعداد مقالات: 12

گفتمان سیاست خارجی جمهوری اسلامی: واکاوی پیوند آرمان‌گرایی اسلامی و واقع‌گرایی سیاسی در اندیشه امام خمینی (ره)

صفحه 7-19

سید محمدرضا موسوی

چکیده این پژوهش با بهره‌گیری از رهیافت «تحلیل گفتمان»، به بررسی و بازسازی ساختار سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در اندیشه امام خمینی(ره) می‌پردازد. مسئله اصلی این مقاله، شناسایی عناصر، اصول و مفاهیم سازنده‌ای است که گفتمان سیاست خارجی انقلاب اسلامی را حول محور «اسلام سیاسی» به مثابه دال مرکزی، مفصل‌بندی می‌کنند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سیاست خارجی از دیدگاه امام خمینی(ره) بر اصولی بنیادین همچون پیوند ناگسستنی دین و سیاست، اصل دعوت، قاعده نفی سبیل، تولی و تبری، وحدت جهان اسلام، تألیف قلوب و حفظ مصلحت نظام استوار است. اهداف کلان این گفتمان شامل تحقق ارزش‌های الهی، مبارزه با نظام سلطه، حمایت از مستضعفان و جنبش‌های آزادی‌بخش، صدور پیام انقلاب و حفظ استقلال و امنیت جمهوری اسلامی است. مقاله تبیین می‌کند که این گفتمان ضمن برخورداری از ماهیتی آرمان‌گرایانه و عدالت‌محور، از انعطاف‌پذیری لازم برای مواجهه با واقعیت‌های نظام بین‌الملل از طریق اصل «مصلحت نظام» برخوردار است. در نهایت، اندیشه امام خمینی(ره) در سیاست خارجی، مدلی از «آرمان‌گرایی واقع‌بینانه» ارائه می‌دهد که در آن، حفظ نظام و بقای دولت اسلامی در کنار اهداف فراملی و ایدئولوژیک، به صورت نظام‌مند سازماندهی شده است. این پژوهش با روش کیفی و تفسیری، نشان می‌دهد که گفتمان سیاست خارجی امام(ره)، گفتمانی اسلامی، استقلال‌طلب، ضدسلطه و در عین حال پویا در مدیریت تعاملات جهانی است.

معیارهای تفکیک بین اعتراض و اغتشاش در حکومت اسلامی از منظر ثقلین

محمدعلی محمدی

چکیده وجود حاکم در جامعه ضروری است؛ گاه مردم تصمیم حاکم را بر نمی تابند و اعتراض می‌کنند. اعتراضات یاد شده گاه به نفع جامعه و گاه به ضرر جامعه است، از این رو شناخت معیارهای اعتراض بجا و نابجا، ضروری و بایسته است. مسئله پژوهش فرارو، «تبیین معیارهای تفکیک بین اعتراض و اغتشاش در حکومت اسلامی از منظر ثقلین» است. تحقیق با روش تحلیل محتوا و بر اساس منابع کتابخانه ای و بررسی قرآن و سیره معصومان صورت گرفته و به این نتیجه رسیده است که از منظر قرآن و روایات، آنگاه اعتراض‌ها شایسته و پذیرفتنی است که عوامل چهارگانه «غایت»، «صورت»، «مادّه» و «فاعل» آنها، شرایط خاصی داشته باشند. از حیث غایت، اعتراض باید با هدف اصلاح انجام شده و نتیجه آن تضعیف اسلام و حکومت اسلامی نباشد، از حیث صورت باید مسالمت آمیز، بدون حمل سلاح بوده و بدون پشتیبانی استکبار جهانی باشد. از حیث «مادّه» اعتراض‌ها باید با حفظ حرمت دین، افراد و جامعه باشد. از حیث فاعل، تا زمانی که افراد اقدامی انجام نداده باشند، قابل پیگیری نیستند، اسلام و کفر شهروندان در این باره تفاوتی ندارد، اعتراض افراد فریب خورده و افرادی که توبه کنند، با توجه به مراحلی که دارد، قابل تفکیک است.

تحلیل ژئوپلیتیکی نقش و کارکرد حزب الله لبنان در محور مقاومت

سید هادی زرقانی، محسن Mohsen، علی ali

چکیده تحولات صورت گرفته در عرصه رقابت‌های ژئوپلیتیک متناسب با تحول بازیگران و مقیاس بازیگران زمینه ساز افزایش بازیگری و نقش آفرینی بازیگران ژئوپلیتیک مقیاس فروملی را فراهم آورده است. از جمله این بازیگران فروملی با مقیاس بازیگری منطقه‌ای و حتی جهانی می‌توان به حزب الله لبنان اشاره کرد که در طی دهه‌های اخیر توانست خود را به عنوان یک بازیگر برجسته و اثر گذار مطرح نماید. با توجه به این بازیگری و نقش آفرینی تحقیق حاضر با روش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و میدانی تلاش کرده است که بتواند نقش و کارکرد حزب الله را به عنوان یک بازیگر ژئوپلیتیک در رقابت ژئوپلیتیک با رژیم صهیونیستی و در محور مقاومت مورد بررسی و تحلیل قرار دهد. نتایج حاصل از یافته های تحقیق در دو بخش کتابخانه ای و میدانی نشان‌دهنده آن است که حزب الله لبنان در رقابت با رژیم صهیونیستی جهت تحقق حق مردم لبنان در طی دهه‌های اخیر توانسته است به صورت موفق عمل نماید و سبب تحقق منافع ملت لبنان شود. این مسئله در قالب یافته‌های‌پرسشنامه ای مبتنی بر آزمون T-test و با استفاده از 15 مولفه برگرفته از بخش نظری مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفت و نتایج حاصل از آن نشان داد که 14 مولفه از 15 مولفه که نشان دهنده نقش و عملکرد برجسته حزب الله در مواجه با رژیم صهیونیستی است مورد تائید صاحب نظران و متخصصان قرار گرفته. همچنین یافته‌های کتابخانه‌ای نشان‌دهنده جایگاه برتر حزب الله در محور مقاومت بوده است. یافته‌های میدانی نیز نشان دهنده آن است که صاحب نظران و متخصصان 10 مولفه نشان‌دهنده جایگاه حزب الله در محور مقاومت است را مبتنی بر آزمون T-test مورد تأیید قرار داده‌اند و تأیید می‌کنند که حزب الله در محور مقاومت، از جایگاه برجسته و مهمی برخوردار است.
؛

گذار از تقلیل‌گرایی کیفری به سیاست‌گذاری چندبعدی در نظام تقنینی انقلاب اسلامی؛ تحلیل قانون حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب

احمد امیری

چکیده قانون «حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» به عنوان نقطه عطفی در سیر تقنینی چهار دهه گذشته، با رویکردی جامع و چندبعدی و با نوآوری اساسی در تقدم اقدامات اقناعی و فرهنگی بر اقدامات کیفری به تصویب رسیده است. این قانون با درک پیچیدگی‌های اجتماعی و فرهنگی، از نگاه تک‌بعدی و تقلیل‌گرایانه گذشته فاصله گرفته و با این رویکرد هوشمندانه، ترکیبی از ابزارهای فرهنگی، آموزشی، اقتصادی، اجتماعی و در نهایت کیفری را برای نهادینه‌سازی ارزش‌های اسلامی به کار بسته است. تمرکز بر نهادهای آموزشی و تربیتی، تولید محتوای جذاب، حمایت از تولید پوشاک اسلامی، توجه به طراحی شهری خانواده‌محور و در مرحله آخر، تدابیر امنیتی-قضایی برای مقابله با تهدیدهای سازمان‌یافته، از ابعاد برجسته این قانون به شمار می‌روند. با این حال، کارآمدی آن در گرو تحقق شرایطی اساسی از جمله تداوم همان اولویت‌بندی در اجرا، تدوین شاخص‌های شفاف برای ارزیابی، تخصیص بهینه منابع و رعایت حقوق شهروندی است. موفقیت نهایی این قانون نه تنها به کاهش تخلفات ظاهری، بلکه به افزایش رضایت اجتماعی، تقویت سرمایه فرهنگی و نهادینه‌سازی داوطلبانه ارزش‌های اسلامی در سبک زندگی ایرانی-اسلامی وابسته خواهد بود.

بررسی تحول تکنولوژیِ انضباطی و انقیادِ سوژه در دوره رضا شاه

سید مرتضی حافظی، سید ایمان رضوی

چکیده در دوران پهلویِ اول کیفرمندی بر روح و روان جامعة ایرانی سیطره یافت. مهم‌ترین ویژگی غلبۀ حاکمیتِ کیفر، ظهور جامعة مبتنی بر مراقبت، تأکید بر بازداشت، مشاهدة سلسله مراتبی، تفتیش و بهنجارسازی بود. در این سامانة فکری علاوه بر تعذیب بر روی بدن و جسم، تعذیب روح و روان آدمی نیز مدنظر است. بر پایه چنین مفروضی، پرسش این نوشتار این است: هموارشدنِ مسیرِ انقیاد جامعة ایرانی از طریق نهادها چگونه و از طریق چه سازوکارهایی رخ‌داده است؟ در پاسخ به پرسش پژوهش، این فرضیه مطرح است: رضاشاه با نهادسازی، تمام کوششِ خود را برای چارچوب‌سازی زیستِ سیاسی ایرانیان به کار گرفت و بیش از هر پادشاهی از رازو رمزِ بدن‌ها سر درمی‌آورد. ابتدا بدن به‌مثابه ارتش را در مقابل بدن‌هایِ شورش‌گر قرار داد و سپس بدن‌هایِ سیاسی را محصور کرد. میشل فوکو؛ متفکر نامدار فرانسوی با پژوهش‌هایِ گسترده دربارة تکنولوژی‌هایِ انضباطی به اهمیتِ چنین پژوهش‌هایی اشاره‌کرده است. به باور او، در جامعة زندان‌گونْ مناسبات میان اعضا بر مبنای مراقبت، نظارت و منقاد ساختن اعضا استوار است. از طریق این مناسبات، کفۀ قدرت حاکم و ابزارهایِ نظارتی و تنبهیِ او که برعلیه جامعه به کار گرفته می‌شد، توسعه یافت و سوژه‌هایِ ایرانی را که در دوران پیشامدرن از آزادیِ عمل نسبی برخوردار بودند، تبدیل به ابژه‌هایی رام، مطیع و در دیدرس کرد. روش انجام این پژوهش، تبارشناسی بوده و داده‌های آن از طریق مطالعات کتابخانه ای-اسنادی گردآوری و در چارچوب نظریه تبارشناسیِ مجازات و تکنولوژی‌هایِ قدرت فوکو بررسی و تحلیل‌شده‌اند.

تبیین مؤلفه‌های سمت درست و اشتباه تاریخ بر اساس‌نامه رهبری به جوانان آمریکایی

مهدیه کشانی، اباذر کافی موسوی

چکیده سمت درست تاریخ افقی است که نوید امیدی در آینده بشریت می‌دهد که در آن انسان‌ها فارغ از دین و مذهب و فارغ از ملیت و مرزها، تنها بر اساس انسانیت و حق‌خواهی در آن قرار می‌گیرند و گویی این وحدت فرازمانی و فرامکانی، قرار است به افق رهایی از ظلمت ایستادگان در سمت اشتباه تاریخ، و ظهور منجی، گره بخورد. در همین راستا فهم مؤلفه‌های بودن در سمت درست تاریخ، به عدالت‌خواهان و حق‌طلبان کمک می‌کند تا مرزبندی‌های خود را با جبهه مقابل، مشخص نمایند تا از این رهگذر دچار خطا و لغزش نگردند. به همین منظور مقاله حاضر سعی دارد با تبیین مؤلفه‌های این دو رویکرد بر اساس نامه مقام معظم رهبری به جوانان آمریکایی، گامی در راستای شفاف‌سازی مرزهای تاریخی دو جبهه حق و باطل بردارد. در راستای هدف فوق، از روش تحلیل محتوای کیفی به شیوه‎ی استقرایی استفاده شده است. نتایج پژوهش بر اساس تحلیل جملات متن در سه دسته صفات، نمادها و رویکردها در دو بخش سمت درست و اشتباه تاریخ در نامه رهبری مورد تحلیل و دسته‌بندی قرار گرفت. بر اساس نامه فوق، وجدان بیدار پر مضمون‌ترین صفت، جبهه مقاومت پرکاربردترین نماد و دفاع پرکاربردترین رویکرد در سمت درست تاریخ می‌باشد. بی‌رحمی پرکاربردترین صفت، رژیم صهیونیسم پرکاربردترین نماد و ترور پرکاربردترین رویکرد در سمت اشتباه تاریخ می‌باشد.

قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی ایران و مشروطه؛ تغایر یا تکامل

مجید مویدی، علی اصغر بنی حسن، حبیب حاتمی کنکبود

چکیده قانون اساسی بهترین و گویاترین سند برای شناسایی هر نظام سیاسی و دربردارنده اهداف، آرمان ها، اصول و ارزش های حاکم برآن است که راهنمای خوبی برای آشنایی با ساختار سیاسی-حقوقی کشور به حساب می آید. از آنجایی که درک روند پیدایش و نحوه ی رشد و تکامل محتوای آن از اهمیّت بالایی برخوردار است، این نوشتار با رویکرد توصیفی – تحلیلی، ابتدا به سیر تدوین و مقدّمات قانون اساسی در کشور پرداخته؛ و به خلاف تصور برخی از افراد جامعه که فکر می کنند تولّد قانون اساسی همزمان با روزهای نخست انقلاب اسلامی بوده، بیش از یک قرن است که کشور دارای قانون اساسی است؛ و درنهایت با بیان پیشینه تاریخی و سیر تحوّل قانون اساسی و مقایسه آن با تدوین اولیّه (در مشروطه 1285ش) به تکامل این قانون پرداخته است. غرض اصلی مقاله این است که بیان کند قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تکامل یافته ی قانون اساسی مشروطه است و البته با بیان تفاوتها و شباهتهای موجود درهردو قانون؛ که با روش مقایسه ای در چهار بخش تدوین و نگارش یافته است و به بررسی پرسش هایی از قبیل: سیر تدوین این قانون چگونه بوده؟ پیشینه قانون اساسی از کجا آمده؟ اصول آن از چه رشد و تکاملی برخوردار می باشد؟ و در نهایت چه تغییراتی در آن صورت گرفته است؟ و... همت گمارده و در چهار بخش: مقدّمات، ساختار، بعد رقتاری و مبانی فکری ارائه بحث نموده است که به نوبه ی خود دارای امتیازاتی از قبیل: الف- بیان مقدّمات و سیر تاریخی تدوین قانون از مشروطه تا کنون. ب - اثبات این فرضیه: "قانون اساسی جمهوری اسلامی تکامل یافته ی قانون اساسی مشروطه است، نه مغایر با آن. ج - بیان نقاط مشترک و افتراق بین دو قانون اساسی جمهوری اسلامی و مشروطه و ... است که در مقالات یا مطالب دیگر یافت نمی شود.

نقش فناوری پلاسما در تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی و موازین حقوق بین الملل

علیرضا رضایی، محمدرضا قنبری سلحشور، مهدی اسکندری خوشگو

چکیده پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه فناوری پلاسما به عنوان یکی از پیشران‌های علمی-فناورانه در راستای تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی و موازین حقوق بین‌الملل تدوین شده است. این تحقیق بر این اصل استوار است که دستیابی به استقلال فناورانه و کاهش وابستگی به کشورهای استکباری، یکی از ارکان بنیادین نظام جمهوری اسلامی ایران است و فناوری پلاسما به دلیل کاربردهای گسترده در حوزه‌های انرژی، محیط‌زیست، پزشکی و صنعت، ابزاری کلیدی برای تحقق این استقلال محسوب می‌شود. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل این موضوع است که چگونه توسعه فناوری پلاسما می‌تواند منجر به تحقق عدالت اجتماعی و رفاه عمومی (به عنوان آرمان‌های انقلاب) شود و در عین حال، این پیشرفت‌ها چگونه با تعهدات بین‌المللی ایران در زمینه‌هایی نظیر حفاظت از محیط‌زیست و توسعه پایدار همسو گردد. پرسش اصلی پژوهش که به شیوه توصیفی – تحلیلی نگاشته شده، این است که فناوری پلاسما چگونه می‌تواند پیونددهنده استقلال فناورانه مبتنی بر آرمان‌های انقلاب اسلامی و رعایت موازین حقوق بین‌الملل باشد؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کاربرد فناوری پلاسما در تصفیه آلاینده‌ها و تولید انرژی‌های پاک، نه تنها در راستای آرمان «خادم بودن نظام به مردم» و ارتقای کیفیت زندگی است، بلکه صریحاً با کنوانسیون‌های بین‌المللی محیط‌زیستی و اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد مطابقت دارد. همچنین، بومی‌سازی تجهیزات پزشکی مبتنی بر پلاسما، تحقق حق بنیادین سلامت برای اقشار محروم را تسهیل می‌کند که این امر همسو با رویکرد عدالت‌خواهانه انقلاب اسلامی و موازین حقوق بین‌الملل در زمینه حقوق بهداشتی است.

فرهنگ سیاسی نخبگان حاکم و بی ثباتی سیاسی(1368-1400)

ابوذر دلاور، رحمت عباس تبار مقری

چکیده ثبات، به عنوان کلیدی‌ترین هدف هر نظام سیاسی، پیوندی معنادار با توسعه پایدار در هر کشوری دارد. در چنین شرایطی، اگر عناصر فرهنگ سیاسی در جامعه نتوانند نقش تثبیت‌کننده خود را ایفا نمایند، آنگاه بنیادهای نظام اجتماعی و سیاسی به چالش کشیده خواهد شد. شاید بتوان گفت یکی از ویژگی‌های برجسته تاریخ ایران در یک سدهً اخیر، بی‌ثباتی سیاسی بوده و پس از انقلاب اسلامی نیز این نارسایی و آسیب در برخی از دوره‌های زمانی وجود داشته است. سؤال اصلی این مقاله بدین‌صورت طرح شده است: فرهنگ سیاسی نخبگان حاکم چگونه بر بی‌ثباتی سیاسی ایران در بازه زمانی ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۰ تأثیرگذار بوده است؟. ارزیابی فرهنگ سیاسی نخبگان حاکم در دوران دولت‌های هاشمی رفسنجانی، خاتمی، احمدی‌نژاد و روحانی نشان می‌دهد که این فرهنگ سیاسی به تضاد و کشمکش تمایل داشته و همگرایی چندانی با رقابت و مشارکت سیاسی سازنده ندارد. سازوکارهای قانونی تجمیع و انتقال خواسته‌ها و تقاضاها از قبیل احزاب و رسانه‌ها که متأثر از فرهنگ سیاسی نخبگان حاکم هستند، از کارایی و عملکرد لازم برای تبدیل تقاضاهای مردم به تصمیمات و سیاست‌ها برخوردار نبوده و در مواردی منجر به بی‌ثباتی سیاسی در ایران شده است. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش کیفی از نوع توصیفی-تحلیلی انجام شده و گردآوری داده‌ها و اطلاعات از طریق منابع و متون کتابخانه‌ای بوده است.

نقش فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی در ناآرامی‌های دی ماه 1396

محسن غلامی، علی مرشدی زاد، احمد بخشایشی اردستانی، حجت الله درویش پور، یعقوب توکلی

چکیده تحـت ‌تـأثیر شبکه‌های اجتماعی، چهار رخداد اعتراضیِ حوادث بعد از انتخابات سال 1388، آشــوب‌هــای دی‌ ٩٦ و آبان 1398 و پائیز ۱۴۰۱ در گسترۀ بالایی از شــهرها، فضای سیاسـت رسـمی را بـا تکانـه‌هـای شـدیدی مواجـه کـرد و با ایجاد روند جدیدی در اجرا و سازمان‌دهی اعتراضات، تأثیرات فراوانی را بر سیاستگذاری فضای مجازی داشـت. هدف اصلی پژوهش حاضر به دست آوردن الگوی شکل‌گیری جنبش‌های اعتراضی در دی 1396 در بستر شبکه‌های اجتماعی است. همچنین نتایج این پژوهش نشان می‌دهـد شروع این تظاهرات به دلیل فراخوان‌ها ی انجام شده در فضای مجازی نبوده است؛ بلکه فضای مجازی به‌طور عام و پیام‌رسان تلگرام به‌طور خاص و به ویژه کانال آمدنیوز تنها نقش شتاب‌دهی به این ناآرامی‌ها را داشته‌اند. اما سوال اصلی که این مقاله درصدد پاسخ به آن است، این است که شبکه‌های اجتماعی مجازی چه نقشی در شکل‌گیری و گسترش ناآرامی‌های دی ۹۶ داشتند. در پاسخ به این پرسش ها، این فرضیه طرح می‌شود: «در ناآرامی‌های دی‌ 1396 تلگرام و فضای مجازی علت تامه اعتراضات نبودند و این علت را باید در وضعیت اقتصادی مردم به ویژه طبقات ضعیف و دهک پائینی جامعه جستجو کرد.» روش تحقیق در مقاله حاضر با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی می‌باشد.

تاثیر شهادت‌طلبی و مبارزه با استکبار در سیره پیامبر اعظم(ص) و امام حسین(ع) بر تداوم انقلاب اسلامی (با تاکید بر جنگ 12روزه)

صادق شفیعی، رضا رمضانی

چکیده این پژوهش با هدف بررسی تأثیر الگوی شهادت‌طلبی و مبارزه با استکبار در سیره‌ی پیامبر اعظم(ص) و امام حسین(ع) بر تداوم و پایداری انقلاب اسلامی ایران، با تأکید بر جنگ ۱۲ روزه، انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، تحلیل علل نظری و عملی تداوم انقلاب اسلامی در مواجهه با فشارها و تحریم‌های حداکثری استکبار جهانی است. اهمیت این مطالعه، ارائه یک الگوی بومی و الهیاتی برای مقاومت و شهادت‌طلبی در برابر نظام‌های سلطه‌گر و کاربست آن در جریان‌های فکری موجود است. سؤال اصلی این است که چگونه مؤلفه‌های استکبارستیزی و شهادت‌طلبی در سیره معصومین(ع) بر استمرار گفتمان تداوم انقلاب اسلامی، به ویژه در تقابل‌های کوتاه‌مدت و شدید مانند جنگ ۱۲ روزه، تأثیر گذاشته است؟ فرضیۀ تحقیق بر این مبناست که تداوم انقلاب اسلامی، مرهون بازتولید هوشمندانه و انعطاف‌پذیر الگوی ترکیبی مبارزه (مقاومت منفی و فعال) و شهادت‌طلبی (به مثابۀ یک استراتژی سیاسی اثربخش) در سیره پیامبر(ص) و امام حسین(ع) است، که در رویدادهایی مانند جنگ 12روزه به صورت عملیاتی و راهبردی ظهور یافته است. یافته‌ها نشان می‌دهد این الگو، با تلفیق «ثبات در اصول» و «انعطاف در روش‌ها»، چارچوبی جامع برای مقابله با استکبار در عصر حاضر فراهم می‌آورد.

بررسی تطبیقی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در قبال سازمان مجاهدین خلق در تطابق با راهبردهای قرآنی در قبال منافقین(با تاکید بر دهه اول انقلاب)

محمد جمیری

چکیده سازمان مجاهدین خلق از جمله گروه‌های سیاسی مخالف جمهوری اسلامی است که همواره مدعی سرکوب عوامل خود توسط نظام اسلامی و مظلوم‌نمایی در این زمینه بوده است. از سویی نظام اسلامی نیز برخورد با اعضای این سازمان را نتیجه عملکرد خود آنها می‌داند. سنجش و تطبیق عملکرد جمهوری اسلامی در قبال سازمان مجاهدین، باتکیه‌بر راهبردهای قرآنی می‌تواند افزون بر میزان همپوشی عملکرد جمهوری اسلامی با آموزه‌های قرآنی، تصویر روشن‌تری از ابعاد و زوایای فعالیت‌های این سازمان ارائه نماید. ازاین‌رو سؤال اصلی این پژوهش این‌گونه مطرح می‌شود که رفتار جمهوری اسلامی در قبال عملکرد سیاسی و نظامی این سازمان، تا چه اندازه با راهبردهای قرآنی در تقابل با منافقان، منطبق است؟ اهمیت این پژوهش ازاین‌جهت است که اولاً تطبیق رفتار نظام با دستورات قرآنی راه مظلوم‌نمایی سازمان مجاهدین را سد نموده و ثانیاً تذکرات قرآنی الگویی برای مقابله با سایر گروه‌های مخالف نظام می‌شود. مقاله با روش توصیفی _ تحلیلی و بر اساس داده-های مستند و کتابخانه‌ای فراهم آمده است. یافته های پژوهش نشان از آن دارد که سازمان مجاهدین خلق به عنوان گروهی که هم به جهت اعتقادی و هم در رویکرد عملی خود، زیست دوگانه اعتقادی - سیاسی داشته، با رویکردی خشن همراه با ترور و قتل عام، بیشترین قرابت را با رفتار منافقان صدر اسلام بروز داده، در نتیجه جمهوری اسلامی و نیروهای مذهبی به رهبری ولی فقیه، هم قبل و هم بعد از انقلاب رویکردی کاملا قرآنی با این گروه داشته‌اند و هر نوع برخورد با آنها صرفا رویکردی شرعی و قرآنی بوده است.