فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده تحقیق نشان می‌دهد که در دوره پیش از بیداری اسلامی، همگرایی ایران و عربستان و مصر بر اساس مشترکات فرهنگی و تاریخی و همچنین منافع اقتصادی شکل گرفته بود، اما واگرایی‌های سیاسی و ایدئولوژیک نیز وجود داشت. بعد از بیداری اسلامی، همگرایی و واگرایی این سه کشور بر اساس تعاملات پیچیده سیاسی، مذهبی، و اقتصادی شکل گرفت. این تعاملات شامل رقابت برای نفوذ منطقه‌ای، اختلاف در تفسیر اسلام سیاسی، و واکنش به تحولات جهانی مانند بیداری اسلامی بود. در نهایت، تحلیل نشان می‌دهد که عوامل داخلی مانند ساختار سیاسی، عوامل خارجی مانند مداخلات قدرت‌های بزرگ، و عوامل ایدئولوژیک، همگی در شکل‌گیری این الگوی پیچیده همگرایی و واگرایی نقش کلیدی داشته‌اند. این مقایسه، به درک بهتر تحولات منطقه‌ای و چالش‌های پیش روی ایران، عربستان و مصر کمک می‌کند. روش این تحقیق مقایسه‌ای است که با توجه به نظریه منطقه گرایی علل و عوامل همگرایی و واگرایی ایران با عربستان و مصر قبل و بعد از بیداری اسلامی مقایسه شده است.

چکیده انقلاب اسلامی ایران دارای پیامدهای فراملی است که توانست روح تازه ای در کالبد مسلمانان جهان به خصوص شیعیان بدمد. یکی از مهمترین آن ها گروه های شیعی در جمهوری آذربایجان است. شیعیان اکثریت جمعیت این کشور را تشکیل می دهند و این کشور، دومین کشور شیعی جهان به شمار می رود. دغدغه این مقاله پاسخ به این پرسش است که انقلاب اسلامی ایران در همگرایی گروه های شیعی آذربایجان چه تاثیری داشته است؟با استفاده از نظریه پخش به مثابه چار چوب نظری، به روش توصیفی- تحلیلی، به دنبال اثبات این فرضیه است که «انقلاب اسلامی ایران بر شیعیان جمهوری آذربایجان که در دهه های گذشته تحت تاثیر نظام سیاسی سکولار حاکم بر این کشور، و به دور از اندیشه اسلام سیاسی و جنبش های دینی به سر می بردند، تحرک و جان تازه بخشیده است. یافته ها و نتایج به دست آمده بیانگر آن است که بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر شیعیان آذربایجان، از طریق پخش جابجایی، سرایتی و سلسله مراتبی به خاطرقرابت فرهنگی، مذهبی وجغرافیایی دو کشور ایران وجمهوری آذربایجان وهمسویی رهبران احزاب وگروههای شیعی آذربایجان با رهبران انقلاب اسلامی ایران بیش از هر عامل دیگری در میان مبدأ، مقصد و موضوعات پخش تأثیر گذار بوده است.

چکیده همگرایی در سطح بین الملل ، فرآیندی در زمینه افزایش همکاری میان دولت‌ها ، گامی در راستای همگون سازی ارزشها و روند تدریجی انتقال اقتدار به نهادهای فوق ملی می باشد که در راستای رسیدن به اهداف و مصالح همگانی اهمیت و ضرورت دارد. با توجه به اینکه یکی از آموزه‌های انقلاب اسلامی ایجاد همگرایی اسلامی است ، مقاله حاضر در پی آن است که نشان دهد انقلاب اسلامی و آموزه های آن چه فرصتهایی را برای همگرایی جهان اسلام ایجاد نموده و برای تقویت همگرایی چه راهکارهایی وجود دارد؟ فرضیه این پژوهش با استفاده از نظریه کارکردگرایی نوین ، این گزاره است که انقلاب اسلامی با توجه به دارا بودن جاذبه‌های ایدئولوژیک و هویت‌بخشی همچون حمایت از ملل مستضعف ، حمایت از نهضتهای اسلامی و داشتن آموزه وحدت‌گرایی اسلامی و نیز با عنایت به تسری ارزش‌های اسلامی و انسانی به کشورهای تحت ستم و ملل مسلمان ، توانسته در مساله همگرایی جهان اسلام فرصت‌های زیادی ایجاد نماید و در این راستا اقدامات مهمی همچون تاسیس نهادهایی نظیر جامعه‌المصطفی العالمیه و مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی انجام داده که دارای دستاوردهای مثبتی می باشد؛ البته در سطح دولتها با موانع و محدودیت هایی مواجه بوده که با ارائه راهکارهایی نظیر دیپلماسی بین کشورهای اسلامی ، روشنگرى نسبت به نقش سیاست هاى استکبارى و اجماع سازی علیه جریانهای وحدت ستیز در جهان اسلام قابل ارائه می باشد. در این مقاله ، روش توصیفی تحلیلی مورد بهره گیری قرار گرفته است.

چکیده      وقوع انقلاب اسلامی ایران تاثیر شگرفی بر جنبش های اسلامی بویژه جنبش های شیعی داشته است. یکی از مهمترین آنها  ،گروههای شیعی یمن است. که بیش از هزارسال ، قدرت وحکومت را در این کشور در دست داشتند در سال ۱۹۶۲با کودتایی که باحمایت وتحریک کشور مصر انجام گرفت ، قدرت را از دست دادند. پرسش مقاله: انقلاب اسلامی ایران در همگرایی جنبشهای اسلامی منطقه ی خاور میانه بویژه گروههای شیعی یمن چه نقشی داشته است؟ با استفاده از نظریه پخش به مثابه چارچوب نظری به دنبال اثبات این فرضیه است.« انقلاب اسلامی ایران باعث انسجام ، وحدت بیشتر و احیای گروه های شیعی یمن شده است».یافته ها بیانگر آن است که گروههای شیعی یمن پیش از وقوع انقلاب اسلامی ، کمترین دخالت و مشارکت را در امور حکومتی یمن داشته اند و به نوعی دچار انزوای سیاسی شده بود اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و پیامدهای پخش وسیع آن درمنطقه ، منجر به خروج تدریجی شیعیان یمن بویژه گروه های شیعی شمال یمن از انزوای چند ساله گردید. جنبشها و خیزشهایی که منجر به جنگ هایی شد که از سال ۲۰۰۴ تا سال۲۰۱۰ ادامه داشت ودرنهایت گروههای شیعی توانستند از سال ۲۰۱۱مجددا به احیا و تجدید قدرت خود بپردازند.

چکیده با ظهور سلسله صفویه، صفحات جدیدی در تاریخ اندیشه سیاسی و شیوه زمامداری ایرانیان با تکیه بر شریعت اسلام و به‌ویژه فقه سیاسی شیعه ورق خورد. مؤسسان صفوی در پویش برای مشروعیت‌یابی خود و تمسک به قواعد عقلانی و ریشه‌دار متصل به وحی و نصوص دینی برای اداره کشور به‌سوی اندیشمندان حوزه‌های علمی شیعه روی آوردند و در مقابل، علما نیز این فرصت را برای ارتقای تشیع و حاملان آن به سطح اداره سیاسی و اجتماعی کشور پهناور و تازه استقلال یافته ایران مغتنم شمرده، به نظریه‌پردازی مدرن از نوع «ولایت و نظارت فقیه» بر سلطنت دست زدند. برخی آثار به جای مانده از آن دوران حکایت از وضعیت حقوق عمومی و اساسی در 230 سال حکومت صفویان دارد که در این مقاله به آنها استناد شده است. در تحلیل این متون به تئوری مشروعیت و مبانی شرعی آن و توجیه حاکمیت سلاطین صفوی در دستگاه سلطانی و فضای اقتدارگرایی آن دوره توجه شده است.