فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده جنبش صدر به رهبری سیاسی و دینی مقتدی صدر، با اتکاء به پیشینه اسلامی و انقلابی اصیل و قوی مراجع و خاندان صدر و همچنین محبوبیت فزاینده در بین لایه‌های اجتماعی مردم عراق، به دلیل ویژگی‌های فردی و روان شناسی سیاسی خاص مقتدی صدر، در کنار برخی آثار مثبت در روند سیاسی و فضای فرهنگی و اجتماعی عراق، تهدیدات و آسیب‌های بزرگی را هم متوجه شیعیان و حتی اهداف سیاست خارجی ایران در عراق کرده است. تجریه و تحلیل یافته های این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی حاکی از آن است که با توجه به راهبرد کلان سیاست خارجی ایران در عراق که بیشتر به دنبال حفظ تمامیت ارضی و ایجاد عراق متحد، یکپارچه، باثبات و همسو با تهران است؛ تلاش ایران برای تولید و بازیابی قدرت سیاسی و اجتماعی احزاب و گروههای شیعی و همسو با ایران در این کشور، با ظهور و تقویت جنبش صدر مبتنی بر ملت باوری عربی به صورت عام و ملت باوری شیعی به صورت خاص تحت الشعاع قرار گرفته است. بطوریکه در حال حاضر احزاب و جنبش های ملت باوری نظیر جنبش صدر سه متغیر مهم بقاء حکومت، جلوگیری از فروپاشی جامعه و سرزمین عراق و ممانعت از مداخله و نفوذ خارجی را به عنوان چراغ راهنمای رفتار خود در عرصه سیاست ورزی قرار داده اند. متغیرهایی که پیش بینی می شود نقشی بی بدیلی در سیاست خارجی این کشور در قبال همسایگان مشترک خود و به ویژه در مواجهه با ایران داشته باشد.

چکیده عراق از ناهمگن­ترین کشورهای قومی و زبانی حوزه ژئوپلیتیک خاورمیانه عربی است. اقدامات جنگ­افروزانه مقامات سابق عراق، تداوم بی­ثباتی­های سیاسی، پیدایش بسترهای مساعد و مناسب زایش و کنشگری گروه­های تکفیری و افراطی و حضور قدرت های فرامنطقه‌ای از مواردی است که زمینه چالش­آفرینی و تهدید امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران محسوب می­شود. عراق پساصدام را باید کانون قدرت و نفوذ شیعیان قلمداد نمود، زیرا جریان­های قدرتمندی همچون مرجعیت عالی شیعیان، جریان صدر و دیگر طیف­های سیاسی شیعه از نفوذ و قدرت بالایی در  بین جریان سیاسی عراق برخوردارند. ظهور داعش و قدرت یابی ان در عراق و  شکل گیری بحران امنیتی در عراق و احتمال بالای تسری ان به همسایگان از جمله ایران، باعث شد تا جمهوری اسلامی ایران راهبرد فعالانه ای را برای مواجهه با این بحران امنیتی منطقه ای و جهانی در پیش بگیرد.  با توجه به مباحث فوق، سوالات پژوهش این­گونه مطرح می‌شود که: 1- ایران چه نقشی در شکست داعش داشته است ؟ 2- منابع قدرت ایران در عراق چیست و چگونه این منابع به ایران برای همکاری و اتحاد راهبردی با عراق پسا داعش کمک می­کند؟ 2- جایگاه احزاب سیاسی عراق و گروه­های بسیج مردمی این کشور در راستای اتحاد و همکاری راهبردی چه بوده است؟ هدف این مقاله، تشخیص و شناخت منابع قدرت ایران در عراق برای مدیریت راهبردی مناسب و حصول نتیجه در عراق پسا داعش است؛ روش مورد استفاده در این پژوهش به منظور تحلیل و نتیجه­گیری، روش توصیفی- تحلیلی و چارچوب نظری آن نیز قدرت هوشمند است.    

چکیده در این مقاله با نگاه مختصر به گذشته روابط ایران و عراق و با توجه به این پیش‌فرض که در بررسی روابط ایران و عراق باید بین روابط سیاسی از یک‌سو و روابط فرهنگی از سوی دیگر تمایز قائل شد، به بررسی این فرضیه پرداخته‌ایم که هر چه روابط فرهنگی و متأثر از آن، ارتباطات اجتماعی میان ملت‌های دو کشور بیشتر باشد، امکان همگرایی سیاسی میان آن دولت‌ها بیشتر می شود. برای انجام این تحقیق که از روش کتابخانه‌ای و فرضیه‌آزما استفاده شده است با الهام از نظریه دویچ به دنبال بررسی تأثیر روابط فرهنگی بر روابط سیاسی (مطالعه موردی ایران و عراق) هستیم.

چکیده اینکه فرصت و چالش های فراروی ایران در عراق جدید چیست؟و چشم انداز روابط دو کشور چگونه ارزیابی می شود؟سوال اساسی پژوهش را شکل می دهند.لذا دو شاخص(فرصت ها و چالش ها) به عنوان متغیر مستقل و سطح همکاری،روابط و چشم اندازهای دو کشور به عنوان متغیر وابسته مورد بررسی قرار گرفته است.به عبارتی هر چه از فرصتهای ایجاد شده در فضای کنونی بیشتر بهره برداری شود،منجر به کاهش عوامل تنش زا مانند نفوذ سلفی گری در عراق شده و در صورت تشدید نفوذ عوامل خارجی،بستر برای رشد موانع امنیتی،اقتصادی و از همه مهمتر فرهنگی که مولفه های اساسی برای جمهوری اسلامی ایران است ایجاد خواهد شد.