فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده با توجه به اینکه اندیشه حکمرانی علوی به عنوان یکی از مکتب‌های اسلامی، اصول و ارزش‌هایی همچون امامت، عدالت اجتماعی و مشارکت مردم را تأکید می‌کند، در فرایند انقلاب اسلامی ایران نقش بسزایی داشت. این اصول، به‌عنوان مبانی اساسی نظام اسلامی ایران در ساختار حکومتی، سیاست‌گذاری داخلی و خارجی، و روابط اجتماعی و اقتصادی مورد تأکید و اجرا قرار گرفتند. رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها در بیانات خود به نقل از امام علی علیه السلام، بر عنصر ارتباط اندیشه حکمرانی علوی و انقلاب اسلامی ایران تأکید کرده اند.در این نوشتار سعی خواهیم نمود تا اندیشه حکمرانی علوی و انقلاب اسلامی ایران را باز شناسیم تا از این علامت اهل تقوا و مومنان، نمایی واضح تر نزد خود پدید آوریم. این تحقیق،از روش آمیزه‌ای و تلفیقی و به کمک اسناد نوشتاری وسامانه های رایانه ای و نرم افزارهای علمی و روش داده پردازی توصیفی وتحلیلی بهره برده است.نتایج پژوهش نشان می دهد بیان استقامت وصبر در برابر مشکلات وعدم پشت کردن به دشمن توسط کارگزاران انقلاب اسلامی، بصیرت و صبر دو عامل پیروزی انقلاب اسلامی و... توسط امام علی علیه السلام و به پیروی از آن حضرت، رهبر معظم انقلاب اسلامی باعث الگو برداری از آن بزرگواران می شود واسوه قرار دادن آن ها می شود.

چکیده کارآمدی انقلاب اسلامی در تحقق و تشکیل نظام اسلامی از مهمترین دغدغه های دلسوزان و صاحبان اندیشه ومتفکرین اسلامی می باشد. اما این کارآمدی لازم است که یک معیار و یک شاخص داشته باشد، حکومت امام علی (ع) بعنوان یک الگوی موفق در حکومت داری که شیفتگان زیادی دارد، می‌تواند شاخص‌های کارآمدی نظام اسلامی در لایه‌های مختلف اعم از بنیادی و کاربردی را بیان نماید. محصول این نمونه و الگو ، رابطه بسیار دوستانه، انسانی و شرافت‌مندانه حاکم با مردم می‌باشد. اینکه چگونه رابطه حاکم و مردم مبتنی بر محبت و شرافت شکل می‌یابد، ریشه در سه اصل اخلاق، عدالت و امنیت دارد. مؤید وجود سه اصل مذکور؛ حکمتها، نامه ها وکلمات قصاری است که مولای متقیان علی (ع) درنهج البلاغه به آنها اشاره نموده است. بازخوانی اصول سه‌گانه مذکور ، ضمن بیان ریشه‌های شرعی در حجت آنها، بیانگر بنیان‌های الگوی حکومتی مطلوب در تمدن اسلامی نیز می-باشد. از این رو؛ ضرورت دارد که جایگاه سه اصل مذکور در سیره حکومتی امام علی (ع) بازخوانی گردد. پژوهش حاضر اطلاعات را به صورت کیفی، کتابخانه‌ای و به صورت توصیفی-تحلیلی بررسی می‌نماید.

چکیده بر اساس معارف انقلاب اسلامی، انقلاب پدیده‌ ای تکاملی است که به تغییر نظام سیاسی ختم نمی‌شود و پس از آن هم در جهت تحقق آرمان‌ ها ادامه می‌یابد. علاوه بر این مواجهه نظام اسلامی با مجموعه‌ ای از چالش‌های پیش‌ رو، ضرورت ایجاد تحول را دوچندان کرده است. لازمه تحول مطلوب و پایدار، شناخت عمیق خود این پدیده است؛ در همین راستا پژوهش حاضر به بررسی موضوع تحول از دیدگاه رهبر معظم انقلاب پرداخته است. با توجه به ماهیت اکتشافی این پژوهش و ضرورت کاوش نظری در متون موجود از رهبر انقلاب،‌ در این پژوهش از روش تحلیل مضمونی استفاده شده و درنهایت شبکه مضامین تحول ارائه شده است. لزوم تحول، ارکان و زیرساخت‌ های تحول، منطقه نوآوری در تحول، ویژگی‌ های تحول، زیرساخت‌ های ذهنی تحول، عوامل انسانی تحول، شرایط و توصیه‌ هایی برای تحول و موانع،‌ آفات و بدفهمی‌های تحول ارکان اصلی این شبکه را تشکیل می‌دهد.

چکیده انقلاب یکی از تحولات بزرگ اجتماعی است که آثار آن در تغییر جوامع بسیار تاثیر گذار است. از آنجا که رهبران در فرآیند انقلاب دارای سه نقش ایدئولوگ، بسج گری و بناینگذاری هستند، اما در طول مبارزات در نقش بسیج گری به صورت بارز ظاهر می شوند. امام خمینی (ره) نیز به عنوان رهبر انقلاب اسلامی توانست در هر سه بعد رهبری ایفای نقش کرده و خصوصا در بسیج گروههای مختلف فکری بصورت چشمگیری در صحنه مبارزات ظاهر گردید. هدف اصلی این پژوهش شناخت نقش رهبری امام(ره) در بسیج گروهها است و در این تحقیق از روش تحلیل اسنادی و ابزار فیش برداری از کتب، مقالات، اسناد رسمی استفاده شده است. همچنین در این مقاله با توجه به نظریات اریک هافر به عنوان نظریه پرداز بینابین در مورد نقش رهبری بسیج گری استفاده شده است. بنابراین یافته ها نشان از آن دارد که امام (ره) با برخورداری از جایگاه مرجعیت دینی و قدرت الهی در نقش رهبری انقلاب ظاهر شدند و بر این اساس بینش اسلامی و معیارهای سیاسی خاص بدون خشونت گروه های مختلف فکری را حول محور مکتب اسلام بسیج کردند و چهره بسیج عمومی گسترده ای را به نمایش گذاشته است.

چکیده DOR:20.1001.1.23222573.1398.8.30.2.6
مفهوم نظام انقلابی نقطه عطفی ماندگار و نوآورانه در گفتمان انقلاب اسلامی به‌ منظور تحکیم و بالندگی سیاست‌‌ها و نظامات در پیش برندگی آن به‌شمار می‌‌آید. در چرخه حیات انقلاب‌‌ها، عامل اینرسی و افول نظام‌-های سیاسی، کم‌‌رنگ شدن آرمان‌‌ها، ارزش‌‌های بنیادین و کارکردی، نوعی بازگشت به قبلِ ناشی از تغییر ماهیت انقلابی‌گری کارگزاران و تسلیم‌‌پذیری در مواجه با فشار عوامل محیطی را در پی دارد که با فقدان عنصر تفکر راهبردی و رهبری بصیر و تحول‌‌آفرین، درگذر زمان به ‌صورت تدریجی این تغییر هویتی و استحاله‌‌ای اتفاق می‌‌افتد. هدف اصلی در این مقاله تبیین ابعاد معنایی «نظام انقلابی»، به‌‌ویژه کارکرد بازدارنده و ضد ترمیدوری آن در مواجه با نظریه‌‌های رقیب است. این تحقیق از نوع کیفی - نظریه داده بنیاد و با ماهیت اکتشافی – بنیادی است.گردآوری داده‌‌ها با ابزار مصاحبه‌‌های عمیق و تشکیل گروه‌های کانونی با خبرگان انجام گردید و درنهایت داده‌ها به کمک راهبرد نظریه داده بنیاد و با رویکرد ساخت‌گرا، کدگذاری و تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج حاکی است مبانی فلسفی و مؤلفه‌‌های پایه نظریه نظام انقلابی جمهوری اسلامی ایران با سایر نظام-های سیاسی دنیا تفاوت بنیادین دارد؛

چکیده انقلاب یکی از پدیده‌­های نادر، جذاب و پیچیده اجتماعی می­‌باشد که تبیین آن متضمن در نظر گرفتن وجوه متعدد و متنوع دخیل در ظهور آنست. در اینجا و با توجه به موضوع، صرفاً بر وجوه فرهنگی انقلاب اسلامی اشاره خواهد شد. اصولاً انقلابها در بستر و موقعیت خاصی حادث می‏­شوند. در وقوع وضعیت انقلابی، بیداری، بسیج سیاسی توده­‏ها، تحرک اجتماعی، مشروعیت‏زدایی از نظم سیاسی پیشین و طراحی نظم مشروع و مطلوب و استقرار نظام مردمی و انقلابی، ایدئولوژیهای انقلابی به عنوان موتور حرکت انقلاب عمل کرده است.
هدف این تحقیق ضمن بررسی اهمیت انقلاب ایران به مقایسه آن و کشورهای عربی با توجه به ویژگی­های انقلاب پرداخته و در نهایت به تأثیری که انقلاب ایران بر جریان بیداری اسلامی و اهمیتی که تشیع و رهبری در پیروزی انقلاب دارد،پرداخته شده است.این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی در صدد پاسخ به این سوالات است که عامل و ویژگی اصلی انقلاب ایران کدام بوده است که تأثیر مهمی را بر انقلاب عربی به جا گذاشته است؟ و وجه تشابه و تفاوت انقلاب اسلامی ایران و با انقلاب کشورهای عربی در چه مواردی می­باشد؟
نوع تحقیق حاضر توصیفی و تحلیلی است که بر اساس ویژگی­های انقلاب به اهمیت مفهوم انقلاب ایران و تأثیری که بر بیداری اسلامی دارد به تحلیل بحث پرداخته شده است. با توجه به ماهیت و نوع موضوع مورد مطالعه، گردآوری اطلاعات از روش‎­های گوناگون و بر مبنای روش کتابخانه‌­ای و اینترنتی صورت پذیرفته و تجزیه و تحلیل یافته‎­ها نیز عمدتاً با شیوه تحلیل کیفی انجام پذیرفته است.

چکیده یکی از شاخص­‌های انقلابی ماندن، حساسیت در برابر دشمن است که لازمه آن شناخت دشمن و انتخاب نحوه برخورد مناسب با وی می‌­باشد. از سوی دیگر تحلیل قرآنی چگونگی حساسیت با توجه به صحت، جامعیت و جهان‌ شمولی آیات، برای ارائه نظریه بومی اسلامی در حوزه برخورد با دشمن ضروری است. پژوهش حاضر برای رسیدن به این هدف با گردآوری، طبقه­‌بندی و تحلیل آیات با کمک منابع کتابخانه­‌ای حدیثی، تفسیری و تاریخی به دنبال یافتن مراتب حساسیت نیروهای انقلابی در برابر دشمن از دیدگاه آیات قرآن کریم می­‌باشد. ازاین­‌رو با تبیین لغوی - قرآنی مفاهیم حساسیت، نیروهای انقلابی و دشمن، به ذکر مراتب حساسیت در برابر دشمن پرداخته و پنج مرتبه کلی برای آن ذکر کرده است که عبارت­‌اند از: شناخت دشمن و اهداف دشمنی، شناخت زمینه‌­ها و راه­‌های دشمنی، تبیین صریح و شفاف مواضع، اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و جهاد همه‌­جانبه با دشمن.
 

چکیده این مقاله در ابتدا به مباحث «انقلاب»، «اقسام انقلاب»، «انقلاب اسلامی یا اسلام انقلابی؟» به طور اختصار از منظر شهید مطهری و با عنایت به کتاب پیرامون جمهوری اسلامی ایشان پرداخته و سپس به بحث اصلی یعنی «انقلاب اسلامی ایران» که بخش پایانی کتاب  بررسی اجمالی نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر است، می‌پردازد. استاد مطهری در بحث نهضت اسلامی ایران، چهار موضوع را مورد ارزیابی قرار می‌دهد که عبارتند از: ماهیت، هدف، رهبری و آفات نهضت. (انقلاب) شهید مطهری از بین فرضیه‌های مختلفی که پیرامون علل و عوامل شکل‌گیری انقلاب اسلامی مطرح است، عامل مذهب و اسلام را علت اصلی و مهم پیروزی و تداوم انقلاب اسلامی معرفی می‌کند و اگر مجموع نظریات ایشان را در قالب علل اربعه (فاعلی، غایی، صوری و مادی) بیان کنیم، شهید مطهری همه این علل اربعه را در قالب اسلام و مذهب بیان می‌کنند.