دوره و شماره: دوره 5، شماره 1 - شماره پیاپی 16، بهار 1395 
تعداد مقالات: 10
جریان روشنفکری دینی و توسعه پس از انقلاب اسلامی

جریان روشنفکری دینی و توسعه پس از انقلاب اسلامی

صفحه 121-144

دکتر محمدباقر خرمشاد، مجید نجات‌پور

چکیده توسعه مهمترین عرصه رقابت میان جریان­های فکری ـ سیاسی بوده و نمای بیرونی مبارزات سیاسی در تاریخ معاصر ایران را می­توان با بررسی تاریخ توسعه­‌خواهی ایرانیان مشاهده نمود. در دوره جمهوری اسلامی نیز، جریان‌­های فکری‌ـ سیاسی با تنوع نگاه خود به توسعه، فضایی از تضاد و رقابت از یکسو و تعامل و تقابل از سوی دیگر آفریده­اند. از جمله جریان‌_هایی که به مسأله پیشرفت و توسعه در ایران معاصر پرداخته، جریان روشنفکری دینی است. این جریان، در تلاش برای مدرن کردن آموزه­های دینی اسلام با مقتضیات توسعه، می­کوشد میان دین و توسعه را جمع، و آنها را با هم سازگار نموده، و با تغییر­دادن تفسیر دین با رویکردی علم­گرایانه یا جامعه­گرایانه یا فلسفی، دین را به گونه­ای تفسیر نماید که با آموزه­های مدرنیته هماهنگ شود.پرسشی که در این مقاله مطرح می‌شود اینست که توسعه در گفتمان جریان روشنفکران دینی چگونه بازنمایی شده است؟ در پاسخ پرسش مطرح شده می­‌توان گفت که گفتمان توسعه در جریان روشنفکران دینی با سازگار نمودن آموزه­های اسلام و جامعه­ی مدرن غربی و دال مرکزی «مدرنیته اسلامی» بازنمایی شده و دال‌­های شناوری چون استقلال، عدالت ‌اجتماعی، تولید ملی، توسعه فرهنگی و اجتماعی، مردم­‌سالاری دینی، حقوق بشر، جهانی­‌شدن، سرمایه­‌داری ملی، رفاه عمومی و آزادی را پیرامون خود مفصل‌­بندی نموده است. مقاله حاضر می‌­کوشد تا دیدگاه­های سروش و سحابی را در زمینه توسعه پس از انقلاب اسلامی مورد بررسی قرار دهد.  

واکاوی تاثیر فرهنگ سیاسی شیعه بر شکل­گیری ریشه­های انقلاب اسلامی و پیروزی آن

واکاوی تاثیر فرهنگ سیاسی شیعه بر شکل­گیری ریشه­های انقلاب اسلامی و پیروزی آن

صفحه 145-176

علیرضا زرگر، زهرا نفر

چکیده :   پژوهش حاضر به واکاوی انقلاب اسلامی و پیروزی آن از منظر فرهنگ سیاسی شیعی می­پردازد. پدیده انقلاب اسلامی، مصداق یک رخداد بی­بدیل سیاسی، اجتماعی و اعتقادی و یا به عنوان یک تحول عمیق فکری درعرصه­زندگی اجتماعی انسان است که منشاء مطالعات گوناگونی در فضای داخلی و عرصه­های بین­المللی شده است. با عنایت به اینکه فرهنگ سیاسی شیعه سنگ بنای نظریه حکومت اسلامی و پیروزی انقلاب اسلامی با نقش محوری حضرت امام خمینی بوده است، اهمیت و ضرورت تحقیق را دوچندان می­نماید. روش این مقاله، روش کتابخانه­ای با رویکرد تحلیل اسنادی و ابزار گردآوری، جمع‌­آوری و مطالعه منابع، استخراج داده‌­ها، طبقه‌­بندی و بهره­‌برداری وتحلیل آنها می­باشد. بدین ترتیب تلاش شده با مطالعه منابع و آثار مرتبط با انقلاب اسلامی و فرهنگ سیاسی شیعه رابطه این دو متغییر بررسی و نحوه تاثیرگذاری آن ترسیم گردد. یافته­های پژوهش حاکی از آن است که در فرهنگ سیاسی شیعی سه دسته متغیر در سطح ساختاری قابل شناسایی هستند:1- مولفه­ها که شامل عناصری از قبیل اصل امامت، انتظار و غیبت، شهادت و ایثار، معاد، تقیه، عدالت­خواهی، امر به معروف و نهی از منکر و مرجعیت شیعه است، که تأثیرات بسزایی در برپایی قیام مردمی وپیروزی انقلاب داشتند. 2- نمادها که شامل نهضت عاشورا، اعیاد مذهبی، سوگواری­ها که سهم زیادی در پیروزی انقلاب اسلامی داشته­اند. 3- نهاد که مهمترین آن مسجد و کانونهای مشابه می­باشد. بر این اساس فرض اساسی که در این پژوهش مطرح می‌­شود این است که رابطه معناداری بین فرهنگ سیاسی شیعی و پیروزی انقلاب اسلامی وجود دارد.  

فرایند وحدت جهان اسلام در اندیشه حضرت امام خمینی

فرایند وحدت جهان اسلام در اندیشه حضرت امام خمینی

صفحه 207-228

ابراهیم کلانتری، امیرعلی کتابی

چکیده یکی از فضیلتها، بلکه واجبات مسلم دینی حفظ وحدت امت اسلام است،
وحدتی که در اکثر ک شورهای جهان ا سلام بنا به عوامل داخلی و خارجی،
مورد غفلت قرار گرفته و بعضا کشور اسلامی به جای ایجاد وحدت بین
امت اسلام، خود سردمدار تفرقه و فتنه گشته است و کاری میکند که
دشمن خارجی از عهده آن بر نمیآید. ازمسایل بغرنج و بنیانکن جوامع
ا سلامی که لطمات و خ سارات مادی و معنوی جبرانناپریری بر پیکر امت
واحده اسلامی وارد ساخته، تفرقه و نفاق بین مراهب و ملل اسلامی است.
اگر حر و ولع ک شورهای ا ستکباری به منابع و ذخایر جهان را بخ صو
در منطقه ثروتمند خاورمیانه مدنظر قرار دهیم و این دو را کنارهم بگراریم
پی به اهمیت این موضوع خواهیم برد و برهم زدن آرامش آن، کاملا روشن
خواهد شد. شرایط به گونهای است که توجه خا و بصیرت دوچندان
میطلبد. این امر از دید مصلحان امت اسلام پنهان نمانده و همواره درصدد
ایجاد وحدت بین مسلمین برآمده تا التیامبخش دردهای قلب خونین امت
اسلامی باشند.
در قرن حا ضر، ح ضرت امام خمینی  از منادیان وحدت ا سلامی بودند