فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده امام خمینی از محققان، فقیهان، متکلمان و اندیشمندانی است که با تحقیق و پژوهش در عرصه‌های گوناگون روشمندانه برخورد کرده است. از آنجایی که سیاست با موضوعیت انسان به تمام ابعاد هدایتی او نظر دارد لذا آثار امام خمینی از تکثر روشی برخوردار است و اندیشه سیاسی امام خمینی به لحاظ روش‌شناسی امری چند بعدی و مبتنی بر تمام منابع و ابزارهای معرفتی مورد نظر اوست. از این رو پرسش این نوشتار بیان چیستی روش‌شناسی امام خمینی+ در اندیشه سیاسی است. با بررسی آثار امام خمینی+ می‌توان دریافت که روش‌های برهانی فلسفی، جدلی کلامی، استنباطی فقهی، اخلاقی، تفسیری و تاریخی برای امام حائز اهمیت است. به گونه‌ای که ادراک صحیح اندیشه سیاسی امام خمینی+ راهی جز شناخت این روش‌ها در آثار او و چگونگی کاربرد آنها نمی‌باشد.

چکیده «ولایت فقیه»، از جمله نظریاتی است که در عصر غیبت درباره وضعیت سیاسی جامعه شیعی از سوی عالمان این گروه مذهبی ارائه شده و به رغم طرح اولیه چنین موضوعی در مباحث فقهی، مبانی کلامی آن نیز تا حدودی به طور همزمان در این مباحث مطرح و تبیین شده است. در تداوم این بحث‌ها، این سؤال مطرح می‌باشد که آیا ولایت فقیه یک مسئله فقهی است یا کلامی؟ و این مقاله نیز مفروض می‌دارد که این موضوع، هم یک مسئله فقهی و هم کلامی است و میان این دو، ملازمه وجود دارد، اما در اینجا با رویکرد کلامی به تبیین مسئله می‌پردازد.

چکیده تأثیر چشمگیر نظریه ولایت فقیه و نوپایی طرح آن و تراوش ذهنی اندیشمندان از سویی و هجوم فکری و فرهنگی بیگانگان برای ایجاد تردید و تزلزل در مبانی آن، از سوی دیگر، سبب طرح پرسش‌ها و شبهاتی در این زمینه گردید و ضرورت روشنگری بیشتر و نوپردازی قوی‌تر را نمایان ساخته است. از جمله شبهاتی که در این زمینه مطرح است، شبهه «ناسازگاری ولایت فقیه با دموکراسی» است. در این مقاله ثابت شد، نه تنها ولایت فقیه با دموکراسی منافاتی ندارد بلکه در نوع خود، از بهترین نوع دموکراسی محسوب می‌شود و مدافع آزادی‌های معقول و مشروع می‌باشد.

چکیده در تاریخ معاصر ایران دو نوع شیوه مبارزاتی سیاسی ـ پارلمانی و مسلحانه مرسوم بوده است، اما هر دو شیوه بنابه دلایلی ناکام مانده و توفیقی در پی نداشته است. در دهه 1350 امام خمینی+ با ابداع یک شیوه مبارزاتی جدید، توانست به عمر نظام سخت‌افزاری طاغوت پایان دهد. بنابراین، پژوهش حاضر تلاش دارد به بررسی شیوه مبارزاتی امام خمینی+ در مقابله با رژیم طاغوتی پهلوی در قالب قدرت نرم با بهره‌گیری از آموزه‌های دینی بپردازد. در همین ارتباط، ابتدا به مؤلفه‌های فرهنگی ـ مذهبی مولد قدرت نرم پرداخته می‌شود و در ادامه ضمن بررسی اقدامات امام در جهت بازتولید قدرت نرم با بهره‌گیری از الگوهای دینی ـ اعتقادی، در قسمت پایانی به استراتژی‌های مبارزاتی امام خمینی+ در مبارزه با رژیم پهلوی پرداخته خواهد شد.

چکیده فدائیان اسلام را می‌توان به عنوان یکی از اولین گروه‌هایی ذکر کرد که بر اساس آرمان‌های دینی و اسلامی علیه حکومت پهلوی، در ایران تشکیل شد. عواملی چند از جمله استبداد داخلی، نفوذ گسترده غرب و باورهای دینی بر مواضع این گروه نقش داشتند. از همین رو، نواب صفوی به عنوان مبلغ دینی و رهبر این گروه، تلاش کرد ضمن الهام از تعالیم اسلام، به وسیله گروه خود و حمایت عده‌ای از روحانیون، به ترور برخی شخصیت‌های داخلی روی آورد. این پژوهش با بررسی داده‌های تاریخی به دنبال آن است تا کارکرد دین را در اندیشه و عمل نواب صفوی بازیابد. شواهد این پژوهش نشان می‌دهد که دین نقش بی بدیلی را در نوع اندیشه و عملکرد نواب صفوی ایفا کرده است.

چکیده این مقاله سعی دارد به این سؤال اصلی پاسخ دهد که با توجه به نفوذ جمهوری اسلامی ایران در کشور عراق و اهمیت عراق جدید در محیط راهبردی جمهوری اسلامی ایران، منابع قدرت نرم‌افزاری ایران در این کشور شامل چه مؤلفه‌هایی می‌باشد؟ یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که مواردی از قبیل: مواضع ایران بعد از اشغال عراق، سقوط رژیم ضد ایرانی، روی کار آمدن شیعیان در عرصه سیاسی، احزاب فعال شیعی در کشور عراق، برگزاری راهپیمایی روز قدس، مُفاد قانون اساسی جدید عراق و کمک‌های بلاعوض و بشردوستانه ایران به عراق برای بازسازی ویرانی‌های پس از جنگ، از جمله منابع و ابزار‌های سیاسی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در کشور عراق جدید محسوب می‌گردد.

چکیده با یک نگاه تاریخی و جامعه‌شناختی می‌توان گفت، در هر جامعه‌ای دو گروه خواص (نخبگان) و عوام (توده‌های مردمی) منشأ تحولات تاریخی در دوره‌های مختلف بوده‌اند؛ به گونه‌ای که هر پدیده تاریخی، حاصل نوع عملکرد این دو گروه و تعامل آنهاست. اما با توجه به مرجعیت خواص برای عوام و تأثیرپذیری گروه پیرو از پیشرو، توجه به عملکرد و نوع تفکر این دو دسته در انعقاد و شکل‌گیری فرایندهای تاریخی و سیاسی، امری حایز اهمیت خواهد بود؛ زیرا نوع عملکرد آنهاست که می‌تواند جامعه و حتی تاریخ را سعادتمند کرده و یا به تباهی و انهدام بکشاند. لذا عنصر اصلی در این امر، خواص هستند. دسته‌بندی مدل رفتار اجتماعی و سیاسی نخبگان و خواص سیاسی با توجه به نگرش‌ها، عقاید و روحیات و انگیزه‌های آن (بر اساس ادبیات دینی) موضوع پژوهش حاضر را تشکیل می‌دهد. 

چکیده سؤال اصلی این پژوهش این است که همگونی محصولات رسانه‌ای آمریکا درباره ایران با جهت‌گیری‌های سیاست خارجی آمریکا درباره ایران به چه میزان است؟ فرضیه اصلی مقاله این است که سیاست خارجی آمریکا در مقابل ایران تأثیر جدی بر تصویر ایران در محصولات رسانه‌ای آمریکایی دارد که تلاش می‌کنیم به اثبات آن بپردازیم. برای بررسی موضوع محصولات تصویری در سال‌های 1990-2013  تحلیل می‌گردد و محورهای مشترک آنها را با محورهای سیاست خارجی آمریکا در موضوع ایران مورد تطبیق  قرار خواهیم داد.

چکیده سؤال اصلی مقاله این است که گفتمان امام خمینی بر تحولات اخیر کشورهای اسلامی تحت عنوان «بیداری اسلامی» چه تأثیری گذاشته است. فرضیه پژوهش این است که گفتمان امام خمینی مبتنی بر آموزه‌های اصیل اسلامی با برجسته کردن نقش دین در حیات اجتماعی، بسترهای لازم برای الهام فکری و نهادینه کردن اندیشه مقاومت و تقابل با استبداد داخلی و استعمار خارجی را در میان ملت‌های اسلامی و عرب، به وجود آورده و فریاد بیداری اسلامی را در منطقه طنین افکنده است.

چکیده از آنجا که، یکی از اساسی‌ترین کارویژه حکومت‌ها، در قلمرو اقتصادی تبلور می‌یابد و همچنین مسائل و موضوعات اقتصادی ارتباط تنگاتنگی با رفاه، معیشت، رضایت‌مندی شهروندان و عدم آن نیز با مقبولیت نظام گره خورده است. مقاله حاضر در صدد است تا قوت‌ها و ضعف‌های داخلی و فرصت‌ها و تهدیدات خارجی در حوزه مسائل اقتصادی مرتبط با سرنوشت جمهوری اسلامی را در سال‌های آغازین دهه چهارم انقلاب مورد کنکاش، شناسایی و در اختیار مسئولان، سیاست‌مداران، تصمیم‌سازان، تصمیم‌گیران، مدیران عالی اقتصادی و جامعه علمی کشور قرار دهد.