فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده از آنجا که دست‌یابی استیون لوکس به نظریه قدرت رادیکال در پرتو پیروی از مبانی معرفت‌شناسی، هستی‌شناسی و انسان‌شناسی است، با یافتن این مبانی و جایگزینی آنها با مبانی دینی، اصل نظریه نیز تغییر یافته و نظریه جدیدی مبتنی بر مبانی دینی تولید خواهد شد. بر اساس مبانی دینی و به خصوص، اندیشه‌های حضرت امام خمینی+، اجبار و زور و اینکه شخص یا گروهی تلاش کند شهروندان را مجبور به پذیرش سیاست‌هایی کنند پذیرفتنی نیست. بلکه از آنجا که قدرت واقعی متعلق به خداوند است، اعمال قدرت توسط حکومت نیز با این عنوان صورت می‌گیرد.

چکیده چهره خصوصی دولت و حاکمیت از آن جهت که مبتنی بر اصول و مبانی سیاست به معنای مدرن، غیر الهی و شیطانی است و در تعارض شدید با اخلاق سیاسی مبتنی بر اندیشه‌های دینی می باشد در آراء و اندیشه سیاسی امام نفی شده و مورد انتقاد شدید قرار گرفته است. در عرصه عمل سیاسی نیز رفتار امام، مؤید طرد و نفی این چهره از حاکمیت است. از طریق مراجعه مستقیم به آثار اندیشه‌ای امام در کنار توجه به نظرات تفسیری صاحب‌نظران، آنچه که در این تقریر قابل ذکر است اعتقاد ایشان به عینیت دین و سیاست به واسطه جامعیت دین اسلام و یکسان بودن هدف دین و سیاست و رد هرگونه پارادایم سیاسی عاری از ملاحظات اخلاقی و دینی مانند چهره خصوصی حاکمیت است. همچنین دغدغه دینی کردن امر سیاست در همه شئون از جانب ایشان، قابل فهم و استتاج است.

چکیده امام خمینی هم در عرصه نظر و هم در مقام عمل، پایه و اساس نظام سیاسی خود را بر «ولایت مطلقه فقیه» استوار کرده و الگوی حکومت اسلامی را با تولی و ولایت سیاسی فقیه جامع الشرائط ترسیم کرد و نقش و جایگاه مردم در نظام اسلامی نیز در اندیشه ایشان در همین چارچوب معنا و مفهوم می‌یابد. در اندیشه امام، نقش اصلی و کلیدی مردم در مرحله تحقق حکومت ولایی می‌باشد؛ چون بدون مردم و استقبال و خواست آنها و مشارکت همه‌جانبه مردم، حکومت تحقق نمی‌یابد اگرچه حاکم، شخصی مانند علی بن ابیطالب باشد. در این پژوهش با بررسی مرکزیت معنایی اندیشه سیاسی امام راحل که همان ولایت سیاسی فقها در عصر غیبت می باشد به جایگاه مردم در اندیشه‌های وی پرداخته شده است.

چکیده این مقاله در ابتدا به مباحث «انقلاب»، «اقسام انقلاب»، «انقلاب اسلامی یا اسلام انقلابی؟» به طور اختصار از منظر شهید مطهری و با عنایت به کتاب پیرامون جمهوری اسلامی ایشان پرداخته و سپس به بحث اصلی یعنی «انقلاب اسلامی ایران» که بخش پایانی کتاب  بررسی اجمالی نهضت‌های اسلامی در صد ساله اخیر است، می‌پردازد. استاد مطهری در بحث نهضت اسلامی ایران، چهار موضوع را مورد ارزیابی قرار می‌دهد که عبارتند از: ماهیت، هدف، رهبری و آفات نهضت. (انقلاب) شهید مطهری از بین فرضیه‌های مختلفی که پیرامون علل و عوامل شکل‌گیری انقلاب اسلامی مطرح است، عامل مذهب و اسلام را علت اصلی و مهم پیروزی و تداوم انقلاب اسلامی معرفی می‌کند و اگر مجموع نظریات ایشان را در قالب علل اربعه (فاعلی، غایی، صوری و مادی) بیان کنیم، شهید مطهری همه این علل اربعه را در قالب اسلام و مذهب بیان می‌کنند.

چکیده کارآمدی سیاسی و تلاش برای تحقق اهداف نظام سیاسی، مورد تأکید حضرت امام خمینی+ است. ایشان در کارآمدی سیاسی، همواره بر لزوم انجام وظایف و تکالیف الهی که بر عهده کارگزاران و دولتمردان و بخش‌های مختلف جامعه است، تأکید داشتند. تکلیف‌گرایی بر کارآمدی سیاسی و مولفه‌های سنجش آن (اهداف، امکانات و موانع) تأثیر مستقیم داشته و ضمن استفاده این نظریه از نکات مثبت سایر نظریات، نمی‌توان کارآمدی نظام اسلامی را بر اساس سایر الگوهای رقیب نظیر رضایت شهروندان، توفیق و تئوری سیستمی سنجید. میزان کارآمدی سیاسی، تابعی از میزان پایندی اعتقادی و عملی به تکالیف الهی است. ارتقاء سطح کارآمدی سیاسی نیز، اثبات صحت و اتقان ایدئولوژی اسلامی در پاسخ‌گویی به نیازهای جامعه و استحکام اعتقادی و اهتمام بیشتر جامعه به رعایت تکالیف الهی را به دنبال خواهد داشت. 

چکیده انقلاب اسلامی ایران نقطه آغازی بر بیداری اسلامی در میان مسلمانان در جهان به ویژه منطقه خاورمیانه گردید که انقلاب‌های کنونی در جهان عرب از نمودهای آن است. نتایج  ناشی از این انقلاب‌ها تاکنون تغییراتی مهم در هندسه قدرت در منطقه به نفع یک خاورمیانه اسلامی پدید آورده و از پتانسیل لازم برای تداوم این تغییرات برخوردار است. در این پژوهش به دنبال بازشناسی انقلاب اسلامی و نتایج کنونی و احتمالی آینده آن بر جغرافیای سیاسی منطقه هستیم.

چکیده دغدغه اصلی پژوهش حاضر پاسخ‌گویی به این سؤال بوده که انقلاب اسلامی ایران چه بازتابی بر گفتمان سیاسی شیعه در لبنان داشته است؟ به همین منظور تلاش شد با کاربست دو روش گفتمان لاکلا و موف و نظریه پخش، مدلی تحلیلی ارائه شود که در سنجه آن به ارزیابی فرضیه اصلی مقاله، یعنی اینکه انقلاب اسلامی ایران با تأثیرگذاری خود موجب پویایی، فعال و انقلابی شدن اندیشه سیاسی تشیع در کشور لبنان شده است، پرداخته شود. به منظور اثبات فرضیه، سعی شد هژمونیک شدن دال استکبارستیزی و ایجاد گفتمان مقاومت که نمود عینی آن حزب‌الله لبنان است، مورد بررسی قرار گیرد.

چکیده در این مقاله با نگاه مختصر به گذشته روابط ایران و عراق و با توجه به این پیش‌فرض که در بررسی روابط ایران و عراق باید بین روابط سیاسی از یک‌سو و روابط فرهنگی از سوی دیگر تمایز قائل شد، به بررسی این فرضیه پرداخته‌ایم که هر چه روابط فرهنگی و متأثر از آن، ارتباطات اجتماعی میان ملت‌های دو کشور بیشتر باشد، امکان همگرایی سیاسی میان آن دولت‌ها بیشتر می شود. برای انجام این تحقیق که از روش کتابخانه‌ای و فرضیه‌آزما استفاده شده است با الهام از نظریه دویچ به دنبال بررسی تأثیر روابط فرهنگی بر روابط سیاسی (مطالعه موردی ایران و عراق) هستیم.

چکیده در بخش اول پژوهش با مطالعه اسناد و مدارک بالا دستی، اهداف مطلوب شناسایی گردید و داده‌ها موضوع‌بندی و به 385 کد اولیه تقسیم گردید و از طریق مقوله بندی و موضوعات اساسی (Theme) اهداف مطلوب بر اساس منابع پژوهش در هشت محور کلی جمع‌آوری و ارائه گردید. در بخش دوم پژوهش که اعتبارسنجی اهداف مطلوب می باشد از روش کیفی و کمی استفاده گردید. روش فن دلفی انفرادی و جمعی (کنفرانس) برای دریافت نظریات صاحب‌نظران و اساتید مورد استفاده قرار گرفت و پس از اعتبارسنجی اهداف مطلوب توسط صاحب نظران، اهداف در 9 محور کلی و در قالب 19 سؤال پرسشنامه بیش از 400 نفر دانشجویان دانشگاه‌های شهر تهران انجام گرفت و برای اولین مرتبه پس از سه دهه از انقلاب اسلامی اهداف مطلوب دروس معارف اسلامی با مطالعه اسناد و مدارک بالادستی و اعتبارسنجی صاحب نظران و اساتید و دانشجویان در طول 2 سال پژوهش کیفی و کمی از یافته‌های ارزشمند این پژوهش می باشد.

چکیده این مقاله در پی تبیین نقش دین مبین اسلام و انقلاب اسلامی ایران در شکل‌گیری هویت جوان ایرانی است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که ملت ایران ملتی مستقل، آزاد  و هوشمند و به شدت به هویت ملی و اسلامی خود علاقه‌مند هستند. برای اینکه این هویت اسلامی دچار مشکل نشود می‌بایست شعائر اسلامی احیا شود، دین و معارف دینی به خوبی تبلیغ شود و به مردم و جوانان ایرانی در مسائل دینی، فرهنگی و سیاسی و به ویژه نسبت به دنیای غرب در هویت‌زدایی دینی اطلاعات لازم داده شود.