فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی

چکیده هدف: انقلاب‌‌اسلامی یک جریان مقاومت تکاملی تاریخی در دویست سال گذشته است که طی آن مردم مسلمان ایران بعنوان جزئی از مجموعه تمدن ‌اسلامی و بر اساس تکلیف‌الهی و ولایت فقیه عادل، در برابر سلطه‌گری ابرقدرتها و مبانی تمدنی آنها ایستادند. بررسی پیروزیهای بزرگ انقلاب در حفظ و تداوم و رسیدن به اهداف خود و شکست دشمنان هدف این تحقیق است.
روش تحقیق: بر اساس روش تحلیل تاریخی انتقادی و با استفاده از نظرات مکتب انتقادی، به شناخت نظام سلطه و اهداف آن پرداخته شده و به دیدگاه وحیانی انقلاب اسلامی و تاریخ تکاملی ایجاد آن و تقابل آن طی زمان با این نظام پرداخته شده است.
یافته‌های تحقیق: با تسلط آمریکا بر کشور ایران با موقعیت استراتژیک و منابع عظیم ثروت پس از کودتا، آغاز مقاومتی جدید از سوی ملت ایران بود. این مقاومت نهایتاً به پیروزی انقلاب ‌اسلامی بعنوان پیچ سوم تاریخ بشریت منجر شد و زمینه گسترش منطقه‌ای و جهانی انقلاب اسلامی و تکامل همه‌جانبه و پیشرفت و توسعه نظام جمهوری اسلامی را علیرغم تهاجم همه‌جانبه دشمنان فراهم آورد.
نتیجه: حضور مردم بعنوان نیروی محرکه انقلاب اسلامی و رهبری دینی و نگرش دینی استقلال‌جویانه و اهداف آزادیبخش، موجب مقاومت در برابر هژمونی ‌آمریکا و روابط «قدرت» و «ثروت» حاصل از آن شد. تنها راه رسیدن انقلاب‌‌اسلامی به اهداف خود، ادامه مقاومت ملّت ایران و گسترش جهانی تفکر انقلاب‌اسلامی میباشد. جبهه ‌مقاومت با رهبری ایران بر اساس بنیانهای عقیدتی تشیع و توان آن برای بیداری و سازماندهی و بسیج توده‌های مردم، تا کنون این تهاجمات را علیرغم هزینه‌های سنگین، با شکست مواجه نموده و موجب پیشرفتهای گوناگون کشور نیز گردیده است.

چکیده بحث پیرامون عوامل مؤثر در مشروعیت حکومت ولایت فقیه، پس از انقلاب اسلامی بیش از پیش در جامعه علمی مطرح شد. شاید بتوان گفت بیشترین تلاش محققان در این زمینه فهم دیدگاه امام خمینی(ره) نسبت بدین موضوع بوده است چراکه فهم نظر ایشان نسبت به عوامل مؤثر در مشروعیت حکومت ولایت فقیه که خود مؤسس آن بوده است، بسیار ارزشمند می‌باشد. نگارنده با بررسی آثار موجود در این باب،متوجه آن شد که برخی از پژوهشگران این حوزه که سعی در تبیین دیدگاه امام در موضوع تحقیق داشته‌اند، دچار یک اشکال شده‌اند و آن عبارت است از اینکه روش نادرستی را انتخاب کرده اند؛ بدین صورت که ابتدا یکی از نظریات مرسوم در باب مشروعیت را با ادله مختلف اثبات کرده و سپس سعی کرده‌اند با استفاده از برخی بیانات همسوی امام، به این نتیجه برسند که نظر ایشان نیز همان است. بنابراین در این تحقیق تلاش بر این بوده تا با اصلاح روش و ارائه یک روش جایگزین ابتدا الگوی نسبتا جامع از سؤالات فرعی مرتبط با موضوع ارائه داده شود و سپس با طراحی فرآیند مشروعیت حکومت ولایت فقیه از دیدگاه امام خمینی، به پاسخ سؤال اصلی تحقیق که عبارت است از «عوامل مؤثر در مشروعیت حکومت ولایت فقیه از منظر امام خمینی، چیست؟»،برسیم. روش نگارنده برای تحلیل بیانات امام و یافتن پاسخ سؤالات فرعی، روش تحلیل محتوا بوده است. نتیجه تحقیق حاکی از آن است که امام خمینی، مشروعیت حکومت فقیه عادل را در گرو دو عامل می‌دانستند؛انتصاب الهی در مرحله ولایت بالقوه و نصرت مردمی در مرحله ولایت بالفعل. بنابراین نوآوری تحقیق یکی در روش آن است که به ارائه روش جایگزین برای فهم اندیشه سیاسی امام در باب مشروعیت حکومت ولایت فقیه پرداخته و دیگری در نتیجه‌گیری است که به دوگانه‌ای غیر از دوگانه مشروعیت الهی مقبولیت مردمی و فهم متفاوتی از این دوگانه رسیده‌ایم.

چکیده قوانین اساسی به عنوان متون مرجع همواره در معرض «خوانش»، «تفسیر» و «بازنگری» هستند.  اهمیت اساسی این موضوع در آن است که «ضعف» یا «قوت» این دسته از قوانین مادر، مستقیماً  از طریق نهادسازی به حوزه اجتماعی و جامعه، منتقل می‌شود. مقاله حاضر از چنین منظری و در عطف توجه به ویژگی‌های منحصربفرد، ظرفیت درونزای قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، به واکاوی «ادبیات و مفاهیمِ» قانون اساسی پرداخته و از این طریق به لغزشگاه‌ها و نیازمندی‌های آن جهت بازخوانی‌های دینی، ابعاد و موضوعیتِ تازه‌ای بخشیده است.
 اهمیت این مطالعه، علاوه بر ذکر مصادیق بازنگری، در چارچوبی است که به مثابه یک سازمان مفهومیِ روشمند، امکان مطالعات دقیق در ابعاد مختلف را فراهم ساخته و ضرورت‌های حقوقیِ ناشی از آن را یادآوری می‌کند. همچنین نتایج حاصل از این مطالعه چندوجهی، نشان می‌دهد که افزون بر وجود «مفاهیم مبهم و التقاطی»، قانون اساسی از حیث «ادبیات» هم  ناسازگاری‌هایی دارد که ابعاد مهم آن، تنها با «خوانش دینی»، قابل تشخیص است. این اثر با نگاه آینده‌پژوهانه، راهبرد اصلی بازنگری را معطوف به تقویت خوانش اسلامی تعریف کرده و در چنین چارچوبی، بازخوانی و اصلاح را پیگیری می‌کند.

چکیده از منظر امام خامنه ای به عنوان یک متفکر و اندیشمند اسلامی، حکومت اسلامی در امر اداره جامعه، روش خاص خود را دارد و چنان نیست که بتواند با به کارگیری روش های غربی به اهداف خود نایل آید. علت این امر در ارزش مدار بودن روش ها در نظریه مردم سالاری اسلامی است. این روش در عین مخالفت با دمکراسی غربی، با استبداد و دیکتاتوری نیز تضاد دارد. لذا امام خامنه ای از این روشِ برتر و نوین، که از آن به مردم سالاری اسلامی تعبیر نموده اند، تأکید داشته اند این نظریه روشی تازه، نو و بدیع بوده که می تواند در تحلیل نظام های سیاسی حال حاضر، به عنوان یک روش کارآمد، مورد توجه قرار گیرد. از منظری دیگر، فردگرایی جزء خصیصه های غیرقابل انکار اندیشه غربی، به شمار می رود. لذا مبانی دموکراسی غربی و حتی بهترین آن ها مانند دموکراسی مشارکتی، در عمل یا قابلیت اجرا ندارد و یا این که در بسیاری از موارد، با چالش های پارادایمی روبرو است، در مقابل آیین اسلام یک جهان بینی تمام نگر و کامل است. پژوهش گران در این تحقیق تحلیلی- توصیفی دریافتند، که تفکر اسلامی به طور اساسی با تفکر غرب دارای تفاوت است و این تفاوت ها، مربوط به سطوح بنیادین معرفتی است، که در اصول موضوعه این دو تفکر جای دارد و اندیشه مردم سالاری اسلامی، به طور اساسی با دموکراسی مشارکتی، در تضاد با یکدیگر قرار دارند. لذا مسئله اصلی این پژوهش، معرفی و شناسایی دو نظریه مردم سالاری اسلامی با عنایت به اندیشه های سیاسی امام خامنه ای و دموکراسی مشارکتی با توجه به اندیشه های موجود در مکاتب غربی و نیز معرفی موانع پیش روی دموکراسی است.

چکیده کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان همچون دیگر نهادهای فرهنگی- آموزشی در دورۀ پهلوی دوم، با هدف مشروعیت‌بخشی به سلطنت و تداوم آن و همچنین نهادینه ساختن مولفه‌های فرهنگی در حوزۀ آموزش و تعلیم و تربیت کودکان تشکیل شد؛ اما در عمل نتوانست به اهداف مطلوب و آنچه مدّنظر سیاستگذاران حکومت بود دست یابد و برعکس در آگاهی‌بخشی به طیف وسیعی از جوانان تحول‌خواه و آرمان‌گرا موثر واقع شد. اغلب کتابخانه‌های کانون در مناطق جنوب شهر که به لحاظ اقتصادی فقیرنشین بودند و در مراکز عمومی چون پارکها ساخته شد. دسترسی آسان نوجوانان و جوانان به کتابخانه‌ها و استفاده آنها از محصولات فرهنگی کانون و از جمله کتاب باعث شکل‌گیری و تکامل تدریجی شخصیت آنها گردید. به زودی کتابخانه‌های کانون به محلی برای رفت و آمد جوانان که اغلبشان با سیاست‌های حکومت مخالف بودند تبدیل شد. نویسندگان، کارگردانان، فیلمسازان و دیگر افرادی که در کانون مشغول بودند در ایجاد این تحول نقش اساسی داشتند. آنها که اغلب دارای تفکرات چپ بودند با گنجاندن مفاهیم جدیدی همچون ظلم‌ستیزی، ستاندن حق، همیاری مظلوم و لزوم حرکت به سوی آرمان‌های مطلوب در آثارشان در این تحول‌خواهی و نارضایتی از وضع موجود موثر بودند.
پژوهش حاضر به‌دنبال پاسخ به این پرسش است که کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به عنوان یکی از نهادهای سیاست‌گذار فرهنگی چه نقش و جایگاهی در اعتراض‌های انقلاب ایفا کرد؟ در پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد تاریخی و با تکیه بر اسناد و مدارک مراکز آرشیوی، مجلات و نشریات انجام شده است. براساس یافته‌های پژوهش هرچند کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان همچون دیگر نهادهای فرهنگی ابتدا با هدف مشروعیت‌بخشی به نهاد سلطنت تاسیس شد؛ اما ناخواسته و به طور غیر مستقیم در ایجاد نارضایتی‌ها و آگاهی‌بخشی به قشر عظیمی از کودکان، نوجوانان و جوانان نقش ایفا کرد.

چکیده گفتمان انقلاب اسلامی منبعث از مبانی نظری اسلام شیعی به سنت‌های الهی یعنی قوانینی که خداوند بر عالم خلقت حاکم نموده باور و اعتقاد جدی دارد و توجه به آن در محاسبات بشری و تدبیر اداره جامعه در حوزه‌های مختلف از جمله حوزه امنیت را ضروری می‌داند. این پژوهش با هدف تقویت گفتمان اسلامی و بومی در حوزه مطالعات امنیتی و در پاسخ به چیستی دلالت‌های امنیتی سنت‌های الهی از منظر حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (حفظه‌الله تعالی) انجام شده است. رویکرد محققان در این تحقیقِ بنیادی، از نوع توصیفی- تحلیلی است که داده‌های آن با روش اسنادی و کتابخانه‌‌ای جمع‌آوری و به روش کیفی تحلیل شده است. بر اساس نتایج پژوهش، معظم له معتقدند که نادیده گرفتن سنت‌های الهی، ظاهربینی و سطحی‌نگری است و منجر به خطا در دستگاه محاسباتی انسان می‌شود. سنت‌های الهی متعددی از جمله نصرت الهی، معیت الهی، استخلاف صالحان، امداد، شهادت فی سبیل‌الله، اضمحلال، ابتلاء و وجود موانع، جایگزینی امت‌ها، تحول و... وجود دارند که برخی از آنها مشروط به شرایط و مقدماتی هستند و حصول امنیت هم از منظر سلبی و هم از منظر ایجابی ارتباط جدی و مستقیم به اراده و عمل انسان و بازتاب و تاثیر آن در عالم تکوین و نظام سنت‌های الهی دارد و وجود موانع و مشکلات و نیز قدرت‌های استکباری و باطل با همه امکانات و قدرت‌های ظاهری خود قادر به تغییر سنت‌های الهی که قطعی، حتمی و تخلف‌ناپذیرند نخواهند بود.

چکیده عصر حاضر، عصر بازگشت به اسلام و تمدن اسلامی است. انقلاب اسلامی ایران، با قطب‌نمای الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، در پی احیای تمدن اسلامی، با پیشرانی مردم ایران است. هدف نهایی این تمدن نوین، تشکیل امت واحده اسلامی و بازگرداندن مجد و عظمت تمدن اسلامی است. از منظر رهبری انقلاب، احیای تمدن اسلامی با پیشرانی ایرانیان، در قالب الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، دارای مراحلِ پیروزی انقلاب اسلامی، تشکیل نظام اسلامی، دولت اسلامی، کشور و تمدن اسلامی است. این مقاله با روش توصیفی، تحلیلی و مطالعه اسنادی، به واکاوی نقش انقلاب اسلامی در ساخت هویت تمدنی و استلزامات اجتماعی آن از منظر رهبری انقلاب می‌پردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که مردم ایران با خودباوری و اعتماد به نفس، انقلابی را پایه‌ریزی کردند که خمیرمایه اولیه ساخت هویت تمدنی است که با تشکیل نظام، دولت و کشور اسلامی، در پی احیای تمدن اسلامی است. نظریه‌پردازی در علوم انسانی به مثابه ریل‌گذاری مسیر و جهت حرکت تمدنی، مرجعیت و جامعیت علمی، با هدف پاسخگویی به سئوالات و ارائه راه‌حل‌های مسائل و مشکلات جامعه، مجاهدت، پایداری، تلاش بی‌وفقه و دسته جمعی برا ی تحقق اهداف انقلاب، قانون‌مداری و قانون‌گرایی و تربیت نیروهای انسانی کارآمد، از جمله ‌استلزامات اجتماعی احیای تمدن اسلامی است.

چکیده امروزه اقتصاد مقاومتی به عنوان یکی از راه­های نیل به موفقیت جمهوری اسلامی ایران در شرایط کنونی مطرح می­باشد. رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز توجه ویژه­ای به جاری­سازی و عملی نمودن اقتصاد مقاومتی دارند. هدف این پژوهش طراحی الگوی اقتصاد مقاومتی بر اساس بیانات مقام معظم رهبری می­باشد. پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی است که به روش توصیفی پیمایشی اجرا شده است. جهت تجزیه و تحلیل داده­ها از روش همبستگی پیرسون استفاده شد. همچنین جهت برازش مدل نهایی از روش معادلات ساختاری بهره­گرفته شده است.  بر اساس نتایج مشخص گردید که در میان ابعاد اقتصاد مقاومتی، حمایت از تولید ملی دارای بالاترین همبستگی است  از طرفی و پس از حصول مدل پژوهش، کلیه شاخص­های برازش مدل نهایی نشان­دهنده وضعیت مطلوب و قابل قبولی می­باشند. در پایان پیامدهای فردی، مدیریتی و سازمانی به عنوان سه راهکار و پیامد کلی در راستای تحقق اقتصاد مقاومتی ارائه گردیده است.
 
 
 

چکیده تحمیل هزینه‌­های بسیار بالای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی فساد در چند دهه اخیر موجب گردیده است که مبارزه با فساد به اولویت اصلی بسیاری از کشورها مبدل شود. مفاسد اقتصادی "از موانع بزرگ استقرار نظام سیاسی و حکومتی اسلام و از مشکلات و رنج­‌های مکرری است که هرگاه ظاهر شود تهدیدی برای تحقق "عدالت" و آفت و خطری در مسیر رشد و پیشرفت در همه ابعاد و جلوه‌­های مدیریت سیاسی و حقوقی نظام اسلامی به­شمار می­‌رود. در بررسی دلایل و فلسفه انقلاب اسلامی، در اندیشه­های حضرت امامv و مقام معظم رهبری مبارزه با مفاسد اقتصادی به عنوان یکی از مهمترین اصول مورد توجه قرار گرفته است. اهمیت مبارزه با مفاسد اقتصادی تا حدی است که مقام معظم رهبری در سال 1380 فرمانی هشت ماده­ای در مبارزه با مفاسد اقتصادی صادر نموده­اند و حتی بر اساس آن ستاد مرکزی مبارزه با مفاسد اقتصادی تشکیل گردید.
تحقیق حاضر با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی به بررسی نقش نهادهای تخصصی حاکمیتی در مبارز با مفاسد اقتصادی از منظر فلسفه انقلاب اسلامی می‌­پردازد.
یافته­‌های این پژوهش نشان می­‌دهد که تکثر نهادهای تخصصی حاکمیتی مبارزه با مفاسد، اقتصاد رانتی و نفتی، عدم وجود اراده مؤثر سیاسی دربرخی از نهادهای دولتی، عدم مشارکت جوامع مدنی تخصصی در مبارزه با فساد، ضعف حاکمیت قانون و مقررات مبهم، دخالت دولت در اقتصاد و دولت بزرگ، عدم برخورد علمی با فساد، عدم شفافیت مالی در نظام انتخاباتی و مهمتر از همه عدم اجرای دقیق فرمان هشت ماده­ای مقام معظم رهبری در مبارزه با فساد مهمترین دلایل فساد اقتصادی در کشور تلقی می‌­گردند که ضروری است با اصلاح هنجارها (قوانین)، ساختارها (تاسیس سازمان مبارزه با فساد) و رفتارهای سازمانی، کارآمدی و اثر بخشی نهادهای حاکمیتی را، با تاسیس نهاد ملی شفافیت یا نهاد مبارزه با مفاسد اقتصادی دچار تحول نمود و شفافیت اقتصادی و مالی را با اصلاح ساختارهای نهادی حاکمیتی مبارزه با فساد اصلاح نمود.
 

چکیده سکولاریزاسیون در ایران از جمله سیاست‌هایی بود که در سایه‌ سار مدرنیته به دغدغه اصلی رضاشاه تبدیل شد و بر همین اساس در دستور کار دولت پهلوی اول قرار گرفت. اقداماتی از جمله کاهش قدرت روحانیت، حذف شعائر مذهبی، کشف حجاب اجباری، ایجاد نظام حقوقی و قضایی نوین، تاسیس نهادهای نوین، تحول در سیستم آموزشی و... همگی با هدف حذف نقش نهاد مذهب در جامعه ایران محقق شد. اما پرسش قابل طرح اینکه، اقدامات صورت گرفته با هدف سکولارسازی جامعه ایران بود و یا با هدف تثبیت اقتدارگرایی؟ چراکه دولت سکولار به دنبال حذف دین یا اعطای برتری به دین خاصی نیست، بلکه با حفظ بی‌طرفی خود ضامن آزادی مذهبی پیروان ادیان و مذاهب است. دشمنی رضاشاه با نهادها و مظاهر دینی با هدف حذف قدرت رقیب، بیانگر آن است که سکولاریسم در این عصر حربه‌ای در ید قدرت بلامنازع دولت برای نیل تثبیت اقتدار، استبداد و ایدئولوژی مورد نظر خود بوده‌است. در این میان مطالعه سکولاریسم ایرانی و روند شکل‌گیری آن، سیاست‌های رضاشاه در تحقق پروژه سکولاریزاسیون و تاثیر وجایگاه اندیشه شیعی در جامعه ایرانی، در بررسی علل ناکامی رویای سکولاریزاسیون پهلوی اول در ایران مورد توجه خواهد بود.

چکیده نظام هستی به عنوان مظهر و تجلّی اراده و مشیّت الهی، مشمول قوانین و سنّت هایی است که نه تغییرپذیرند و نه جایگزین بردار. یکی از این سنّت ها تجلّی حق و پیروزی آن بر باطل است که در واژه انقلاب نمود پیدا می کند. بنابراین انقلابی گری و انقلابی بودن و ماندن، به عنوان کلید حیات، پایداری و بقا هر انقلابی است که در پرتو، داشتن معرفت و شناخت عالمانه وآگاهانه از واژه انقلاب تحت عنوان « سواد انقلابی » تحقق پیدا می کند. بنابراین مطالعه حاضر به بررسی و شناخت مولفه های سواد انقلابی و مفهوم سازی آن پرداخته است. در این راستا با بررسی ادبیات و مطالعات موجود و منویات امامین انقلاب، 11 مولفه از 23 مولفه به عنوان مولفه های نهایی سواد انقلابی شناسایی گردید که با استفاده از تحلیلی نوین تحت عنوان مدلسازی ساختاری تفسیری، جهت تعیین روابط میان مجموعه مولفه ها استفاده گردید. بعد از تعیین ماتریس و ترسم خطوط مرزی، مولفه‌ها بر اساس میزان نفوذ و وابستگی مشخص و دسته بندی شدند. مولفه وحدت به عنوان مولفه پیوندی تعیین شد که دارای نیروی نفوذ و هم چنین نیروی وابستگی قدرتمندی می باشد. این مولفه در حقیقت جزء مولفه‌هایی هستند که بی‌ثباتند، به این معنا که انجام هرگونه اقدامی در مورد این مولفه‌ها علاوه بر اینکه مستقیماً بر سایر مولفه‌ها اثر می‌گذارد، در قالب بازخورد از سایر مولفه‌ها بر خود مولفه نیز اثرگذار باشد. در پرتوی چنین نتیجه ایی می توان تصریح نمود واژه انقلابی به معنای فرد پایه، تک محوری و خودسر بودن نیست بلکه در لوای نگاه و بینش عالمانه جمعی اجتماعی است که معنای وحدت از آن استنباط و استخراج می گردد. پس با ادله علمی، استدلال می شود که نفطه کانونی سواد انقلابی، مولفه وحدت است که کلید تحقق، تشکیل، حیات، تداوم و بقای هر انقلابی بوده و خواهد بود.

چکیده با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران شاهد شکل‌ گیری ساختاری از نظام حقوقی و حکومتی هستیم که بر اساس اصول و قوانین اسلامی پی ‌ریزی شده و مُبیّن پارادایمی است که حقوق ملت را بر مبنای ارزش‌­های دینی شکل داده است. قانون اساسی به عنوان مهم­‌ترین سند حقوقی هر کشور که چارچوب نظام حقوقی جامعه را شکل می­‌دهد، جلوه و منظر چنین حقوق و ارزش­‌هایی است. قانون اساسی با توجه به کرامت انسانی در اسلام حقوق مختلف (مدنی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی) را برای ملت به رسمیت شناخته است، که با توجه به مبنای این حقوق، می‌­توان قائل به حقوق بشر اسلامی به مثابه الگویی تئوریزه شده بر اساس ارزش­‌های اسلامی شد. این مقاله با طرح این سؤال که جایگاه و نوع تبیین حقوق ملت (حقوق بشر) در قانون اساسی چگونه تبیین می‌­شود؟ در قالب فرضیه معتقد است که قانون اساسی با تأکید بر کرامت بشر و حقوق ملت به عنوان یک واجب الهی – انسانی نویدبخش الگویی خاصی از منظر اسلام است. این نوشتار با روش توصیفی – تحلیلی بعد از واکاوی مفاهیم اصلی مانند حقوق بشر و کرامت انسانی در بخش نخست به بررسی ابعاد توجه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به حقوق بشر و مصادیق آن می‌­پردازد.

چکیده پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن 57 به رهبری امام خمینیv، منشأ تحولات عظیمی در منطقه و جهان گردید؛ این انقلاب چهل دهه از عمر خود را با وجود فشارها و تحریم­های خارج و موانع داخلی از جانب دشمنان به خصوص آمریکا با موفقیت گذرانید. مقام معظم رهبری در پایان چهل سالگی بیانیه­ای تحت عنوان گام دوم انقلاب اسلامی را مطرح کردند. با توجه به اینکه بیانیه از سوی شخصیت والامقام و رهبر انقلاب اسلامی تدوین‌شده، پرداختن به موضوع از اهمیت بالایی برخوردار است. هدف پژوهش حاضر راجع به دلایل ضرورت ابلاغ بیانیه است. در این پژوهش از روش تحلیل اسنادی که از انواع روش­های کیفی است استفاده شده است. با این روش، اسناد و مدارک موجود شامل کتب، مقالات مجموعه بیانات و سخنرانی­های رهبری بررسی شده است. براساس یافته­های پژوهش بیش‌ترین تأکیدات رهبری پیرامون امید جوانان به آینده، اقتصاد مقاومتی، چشم ‌انداز و بازخوانی شعارها و اهداف انقلاب است. بیانیه بسیار به‌ موقع بود و ضرورت داشت که دستاوردهای انقلاب به همه‌­ی ملت به ویژه جوانان اعلام گردد؛ تا با مطالعه گذشته و مقایسه این دستاوردها با رژیم پهلوی و قاجار، قضاوت‌­های اشتباهی که بعضی­ها علیه انقلاب اسلامی داشتند، از بین برود. در واقع بیانیه به دستاورد­ها و گزارش عملکردی از انقلاب اشاره دارد و افق آینده را ترسیم کرده است. لذا برای تحقق آرمان بزرگ­‌تر یعنی ایجاد تمدن اسلامی مهم­‌ترین راه­‌کار مقاومت و عدم تسلیم است.

چکیده بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، همزمان با دهه فجر سال 97 از سوی رهبر معظم انقلاب تدوین و انتشار یافت. به باور محققان، یکی از ابزارهایی که این بیانیه توانسته است در جهت تحقق خود به کار ببندد استفاده از رویکرد تصویرپردازی است. در این رویکرد که یکی از ابزارهای آینده‌پژوهی است سهم کارگزاران در تحقق آینده بالا تلقی شده و از طریق تصویرسازی از این آینده تلاش می‌شود تصویر عمومی بازیگران از آینده را هم افزا کرده و به سمت افق واحد رهنمون کنند و نتیجه آن حرکت جمعی بازیگران به سمت آن افق واحد خواهد بود.
در این پژوهش تلاش شده است اولاً ویژگی‌های رویکرد تصویرپردازی در این بیانیه شناسایی شده و ثانیاً تصاویر موجود در بیانیه استخراج شوند. به منظور تحقق هدف اول از روش تحلیل مضمون استفاده شده و پس از مصاحبه با خبرگان در خصوص تلقی آنها از تصویرپردازی در بیانیه گام دوم، این مصاحبه‌ها جمع‌بندی شده و 43 مضمون پایه از آنها استخراج شده است. این مضامین، تشکیل‌دهنده 14 مضمون سازمان‌‌دهنده بوده و در نهایت از دل آنها 4 مضمون فراگیر استخراج شد.
در جهت تحقق هدف دوم پژوهش، با برگزاری پنل خبرگی، گزاره‌های ناظر به تصاویر در بیانیه استخراج و با یکدیگر تلفیق شده و تصاویر مختلفی که در بیانیه موجود بودند از این طریق استخراج شدند. در نهایت نیز با تلفیق این تصاویر، ابرتصویر آینده انقلاب اسلامی استخراج شد.